Չադ. պատմությունը հակիրճ
Թումաիից՝ մոտ 7 մլն տարեկան գանգից, մինչև Կանեմ-Բորնու կայսրությունը. Չադ լճի ափերի երկիր, որի պետությունները գոյատևել են հազար տարի։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ 2001 թ. Ջուրաբ անապատում գտնվեց Թումաի գանգը՝ մոտ 7 մլն տարեկան, մարդու ամենահին հայտնի նախնիներից մեկի։ Մ.թ.ա. VI դարից Չադ լճի մոտ ապրում էին սաոները՝ կավե արձանիկների վարպետներ։
Միջնադար Մոտ VIII դարում առաջացավ Կանեմ պետությունը, իսկ XI դարում նրա տիրակալներն ընդունեցին իսլամ։ XIII դարում Դունամա Դաբբալեմիի օրոք Կանեմը դարձավ հզոր տերություն, իսկ XIV դարում կենտրոնը տեղափոխվեց Բորնու։
Նոր ժամանակներ 1570–1580-ականներին մայ Իդրիս Ալաոմա բանակը զինեց հրացաններով և Կանեմ-Բորնուն դարձրեց տարածաշրջանի ամենաուժեղ պետությունը։ Հետագայում առաջացան Բագիրմի և Վադայի սուլթանությունները, իսկ մոտ 1900 թ. հողերը մտան Ֆրանսիական Հասարակածային Աֆրիկայի կազմ։
Նորագույն ժամանակներ 1960 թ. օգոստոսի 11-ին Չադն անկախացավ։ Սահարայի Ունիանգա լճերը (2012) և ժայռապատկերներով Էննեդի սարահարթը (2016) մտան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ։
Հետաքրքիր փաստեր

- Թումաի անունը գորան լեզվով նշանակում է «կյանքի հույս». գանգը 2001 թ. գտել է չադցի ուսանող Ահունտա Ջիմդումալբայեն։
- Չադ լիճը 1960-ականներից կորցրել է իր մակերեսի մոտ 90%-ը, թեև նրա ափերին մինչև օրս միլիոնավոր մարդիկ են ապրում։
- Կանեմ-Բորնուն VIII–IX դարերից մինչև XIX դարի վերջ Աֆրիկայի ամենադարակյաց պետություններից էր՝ ավելի քան հազար տարի։
- Սահարայի Էննեդի սարահարթի ժայռապատկերները՝ ուղտեր, անասուններ, որսորդներ, 2016 թ. մտան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկ։
- Ունիանգա լճերը Սահարայի ավազաթմբերի մեջ լճերի շղթա են. դրանք սնվում են ստորգետնյա ջրերով, ուստի չեն չորանում։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]