Մեքսիկա. պատմությունը հակիրճ
Օլմեկների, մայաների և ացտեկների երկիրը, որտեղ առաջին անգամ սկսեցին եգիպտացորեն աճեցնել և կակաոյից ըմպելիք պատրաստել։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ Մոտ 9 հազար տարի առաջ այստեղ մշակեցին եգիպտացորենը։ Օլմեկները քարից հսկայական գլուխներ էին քանդակում, Տեոտիուականում կառուցվեցին Արևի ու Լուսնի բուրգերը, իսկ մայաները ստեղծեցին գիր, ճշգրիտ օրացույց և գիտեին զրոն։
Միջնադար Մայաները կառուցեցին Պալենկե և Չիչեն Իցա քաղաքները։ 1325 թ. ացտեկները լճի մեջտեղում հիմնեցին իրենց մայրաքաղաք Տենոչտիտլանը՝ այդ ժամանակվա աշխարհի ամենամեծ քաղաքներից մեկը՝ ջրանցքներով ու լողացող բանջարանոցներով։
Նոր ժամանակներ 1521 թ. իսպանացիները գրավեցին Տենոչտիտլանը, և նրա տեղում աճեց Մեխիկոն՝ Նոր Իսպանիայի մայրաքաղաքը։ 1810 թ. սեպտեմբերի 16-ին քահանա Միգել Իդալգոն կոչ արեց անկախության, և 1821 թ. Մեքսիկան ազատ դարձավ։
Նորագույն ժամանակներ Նկարիչներ Դիեգո Ռիվերան և Ֆրիդա Կալոն փառաբանեցին մեքսիկական արվեստը, բանաստեղծ Օկտավիո Պասը 1990 թ. արժանացավ Նոբելյան մրցանակի, իսկ Մեխիկոն հյուրընկալեց 1968 թ. Օլիմպիական խաղերը և ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչները։
Հետաքրքիր փաստեր

- «Շոկոլադ», «տոմատ» և «ավոկադո» բառերը գալիս են ացտեկների լեզվից՝ նահուատլից։
- Չոլուլայի Մեծ բուրգը ծավալով աշխարհի ամենամեծն է, ավելի մեծ, քան Քեոփսի բուրգը։
- Մեխիկոյի համալսարանը հիմնվել է 1551 թվականին և Ամերիկայի առաջին համալսարաններից մեկն է։
- Գիշերահավասարի օրերին Չիչեն Իցայի Կուկուլկանի բուրգի աստիճաններին ընկնող ստվերը նման է սողացող օձի։
- Մեխիկոյի «Ացտեկա» մարզադաշտը հյուրընկալել է ֆուտբոլի աշխարհի երկու առաջնությունների եզրափակիչ՝ 1970 և 1986 թվականներին։
Կարևոր իրադարձություններ
- 1325 թ.Տենոչտիտլանի հիմնադրումըԱցտեկներն իրենց մայրաքաղաքը կառուցեցին Տեսկոկո լճի կղզում, և այսօր նրա տեղում Մեխիկոն է։
- 1519 թ.Կորտեսի ափ իջնելը ՄեքսիկայումԷռնան Կորտեսը ափ իջավ Մեքսիկական ծոցի ափին և հիմնեց Վերակրուսը։
- 1521 թ.Տենոչտիտլանի անկումըԷռնան Կորտեսի իսպանացիներն ու նրանց դաշնակիցները գրավեցին ացտեկների մայրաքաղաքը, որի տեղում հետագայում աճեց Մեխիկոն։
- 1810 թ.«Դոլորեսի կոչը»Միգել Իդալգո քահանան մեքսիկացիներին կոչ արեց ապստամբել իսպանական տիրապետության դեմ, և սեպտեմբերի 16-ը Անկախության օրն է։
- 1821 թ.Մեքսիկայի անկախությունը11 տարվա պայքարից հետո Երեք երաշխիքների բանակը մտավ Մեխիկո, և իսպանական տիրապետությունն ավարտվեց։
- 1862 թ.Պուեբլայի ճակատամարտըՄայիսի 5-ին մեքսիկացիները ջախջախեցին ֆրանսիական բանակը, և այստեղից է ծագում «Սինկո դե Մայո» տոնը։
Բոլոր տարեթվերը (17)
Միջնադար
- 683 թ.Պալենկեի տիրակալ Պակալ Մեծի մահըՄայաների տիրակալին թաղեցին Արձանագրությունների տաճարում՝ հայտնի փորագրված քարե սալի տակ։
- 1325 թ.Տենոչտիտլանի հիմնադրումըԱցտեկներն իրենց մայրաքաղաքը կառուցեցին Տեսկոկո լճի կղզում, և այսօր նրա տեղում Մեխիկոն է։
- 1428 թ.Ացտեկների եռակի դաշինքըՏենոչտիտլանի, Տեսկոկոյի և Տլակոպանի դաշինքը հիմք դրեց Ացտեկների կայսրությանը։
Նոր ժամանակներ
- 1519 թ.Կորտեսի ափ իջնելը ՄեքսիկայումԷռնան Կորտեսը ափ իջավ Մեքսիկական ծոցի ափին և հիմնեց Վերակրուսը։
- 1521 թ.Տենոչտիտլանի անկումըԷռնան Կորտեսի իսպանացիներն ու նրանց դաշնակիցները գրավեցին ացտեկների մայրաքաղաքը, որի տեղում հետագայում աճեց Մեխիկոն։
- 1551 թ.Մեքսիկայի թագավորական համալսարանի հիմնադրումըԿառլոս V-ի հրովարտակով հիմնվեց Ամերիկայի առաջին համալսարաններից մեկը, որի ժառանգորդն իրեն համարում է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանը։
- 1810 թ.«Դոլորեսի կոչը»Միգել Իդալգո քահանան մեքսիկացիներին կոչ արեց ապստամբել իսպանական տիրապետության դեմ, և սեպտեմբերի 16-ը Անկախության օրն է։
- 1821 թ.Մեքսիկայի անկախությունը11 տարվա պայքարից հետո Երեք երաշխիքների բանակը մտավ Մեխիկո, և իսպանական տիրապետությունն ավարտվեց։
- 1824 թ.Մեքսիկան դառնում է դաշնային հանրապետությունՆոր սահմանադրությամբ հռչակվեց դաշնային հանրապետություն, և առաջին նախագահ դարձավ Գուադալուպե Վիկտորիան։
- 1862 թ.Պուեբլայի ճակատամարտըՄայիսի 5-ին մեքսիկացիները ջախջախեցին ֆրանսիական բանակը, և այստեղից է ծագում «Սինկո դե Մայո» տոնը։
- 1910 թ.Մեքսիկական հեղափոխության սկիզբըՖրանսիսկո Մադերոն ապստամբության կոչ արեց Պորֆիրիո Դիասի դեմ, որը երկիրը կառավարում էր ավելի քան 30 տարի։
Նորագույն ժամանակներ
- 1934 թ.Գեղարվեստի պալատի բացումըՄեխիկոյի սպիտակ մարմարե պալատի շինարարությունը տևեց 30 տարի, իսկ ներսում Ռիվերայի, Օրոսկոյի և Սիկեյրոսի որմնանկարներն են։
- 1952 թ.Պակալի դամբարանի հայտնաբերումըՊալենկեում Ալբերտո Ռուսն Արձանագրությունների տաճարի տակ գտավ մայաների կառավարչի դամբարանը՝ նեֆրիտե դիմակով։
- 1968 թ.Բոբ Բիմոնի 8,90 մ ցատկըՄեխիկոյի օլիմպիադայում ամերիկացին հեռացատկի համաշխարհային ռեկորդը միանգամից բարելավեց 55 սանտիմետրով։
- 1968 թ.Մեխիկոյի օլիմպիական խաղերըԼատինական Ամերիկայի առաջին խաղերը, որտեղ լեռնային նոսր օդում Բոբ Բիմոնը հեռացատկում ցույց տվեց 8,90 մ արդյունք։
- 1978 թ.Տեմպլո Մայորի պեղումների սկիզբըՄեխիկոյի կենտրոնում էլեկտրիկները պատահաբար գտան ացտեկական աստվածուհու հսկայական քարե քանդակը, և սկսվեցին ացտեկների գլխավոր տաճարի պեղումները։
- 1986 թ.Արգենտինան՝ աշխարհի չեմպիոն ՄեքսիկայումԴիեգո Մարադոնան մրցաշարում խփեց հինգ գոլ և Արգենտինային հասցրեց երկրորդ տիտղոսին։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]