Վրաստան. պատմությունը հակիրճ

Հնագույն գինեգործության, սեփական այբուբենի և բազմաձայն երգեցողության երկիր, ուր, ըստ առասպելի, արգոնավտները նավարկեցին Ոսկե գեղմի համար։

Ստուգեք ձեզ

Ո՞րն է եղել ավելի վաղ

Պատմությունը հակիրճ

Հին աշխարհ Դմանիսիում գտել են 1,8 միլիոն տարեկան մարդկային մնացորդներ՝ Աֆրիկայից դուրս ամենահիններից։ Արևմուտքում Կոլխիդան էր՝ Ոսկե գեղմի երկիրը, իսկ արևելքում Իբերիա (Վիրք) թագավորությունը IV դարում սուրբ Նունեի շնորհիվ ընդունեց քրիստոնեությունը։

Միջնադար Դավիթ IV Շինարարը (1089–1125) միավորեց երկիրը և հիմնեց Գելաթիի վանքը։ Թամար թագուհու օրոք Վրաստանն ապրեց իր ոսկեդարը. Շոթա Ռուսթավելին գրեց «Ընձենավորը» պոեմը, իսկ ժայռի մեջ փորվեց Վարձիա քարայր-քաղաքը։

Նոր ժամանակներ XIX դարում Վրաստանը մտավ Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ Թբիլիսին դարձավ Կովկասի մշակութային կենտրոններից մեկը, Իլյա Ճավճավաձեն և Ակակի Ծերեթելին նորացրին վրացական գրականությունը, իսկ նկարիչ Նիկո Փիրոսմանին ստեղծում էր իր նաիվ կտավները։

Նորագույն ժամանակներ 1918 թ. Թբիլիսիում բացվեց համալսարան, իսկ 1991 թ. ապրիլի 9-ին Վրաստանը հռչակեց անկախություն։ Սուխիշվիլիների համույթը վրացական պարը հռչակեց ողջ աշխարհում, իսկ Նինո Անանիաշվիլին դարձավ համաշխարհային բալետի աստղ։

Հետաքրքիր փաստեր

Քարտեզ՝ Վրաստան
  • Մոտ մ.թ.ա. 6000 թ. կավե անոթներում գինու հետքերն աշխարհի ամենահիններից են. գինին այսօր էլ պատրաստում են քվևրիներում։
  • 2001 թ. վրացական բազմաձայնությունն առաջիններից էր, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ճանաչեց ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոց։
  • 1977 թ. վրացական «Չակրուլո» երգը տիեզերք թռավ «Վոյաջեր»-ի ոսկե ձայնապնակով։
  • Վրացական գրի երեք տեսակները՝ ասոմթավրուլին, նուսխուրին և մխեդրուլին, 2016 թ. ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ժառանգության ցանկում։
  • Սվանեթիի քարե աշտարակները հիմնականում կառուցվել են IX–XII դարերում, իսկ լեռնային Վերին Սվանեթին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պահպանության ներքո է։

Կարևոր իրադարձություններ

  1. 326 թ.Քրիստոնեության ընդունումը ԻբերիայումԸստ ավանդության՝ Սուրբ Նունեի քարոզչության շնորհիվ մկրտվեց Միրիան III թագավորը, և քրիստոնեությունը դարձավ Քարթլիի պետական կրոնը։
  2. 1029 թ.Սվետիցխովելի տաճարի ավարտըՃարտարապետ Արսուկիսձեի նախագծով Մցխեթայում կառուցվեց Վրաստանի գլխավոր տաճարը՝ ավելի հին եկեղեցիների տեղում։
  3. 1106 թ.Գելաթիի վանքի հիմնադրումըԴավիթ IV Շինարարը Քութայիսիի մոտ հիմնեց ակադեմիայով վանք, որը միջնադարյան Վրաստանի գիտության կենտրոններից էր։
  4. 1121 թ.Դիդգորիի ճակատամարտըԴավիթ IV Շինարար թագավորը ջախջախեց սելջուկներին և շուտով ազատագրեց Թբիլիսին՝ այն դարձնելով մայրաքաղաք։
  5. 1122 թ.Թբիլիսին դառնում է Վրաստանի թագավորության մայրաքաղաքԴավիթ Շինարարը չորս դար ամիրաների իշխանության տակ գտնված Թբիլիսին ազատագրեց և մայրաքաղաքը Քութայիսիից տեղափոխեց այնտեղ։
  6. 1184 թ.Թամարը դառնում է Վրաստանի միանձնյա թագուհիՆրա թագավորությունը համարվում է Վրաստանի ոսկեդարը, երբ ստեղծագործում էր Շոթա Ռուսթավելին։
Բոլոր տարեթվերը (14)

Հին աշխարհ

  1. 326 թ.Քրիստոնեության ընդունումը ԻբերիայումԸստ ավանդության՝ Սուրբ Նունեի քարոզչության շնորհիվ մկրտվեց Միրիան III թագավորը, և քրիստոնեությունը դարձավ Քարթլիի պետական կրոնը։

Միջնադար

  1. 1003 թ.Բագրատի տաճարի ավարտըԲագրատ III թագավորը Քութայիսիում կառուցեց մեծ տաճար, որի ավարտի տարին պահպանվել է պատի արձանագրության մեջ։
  2. 1008 թ.Վրաստանի միավորումը Բագրատ III-ի օրոքԲագրատ III-ը միավորեց վրացական հողերի մեծ մասը և դարձավ միասնական Վրաստանի առաջին թագավորը։
  3. 1029 թ.Սվետիցխովելի տաճարի ավարտըՃարտարապետ Արսուկիսձեի նախագծով Մցխեթայում կառուցվեց Վրաստանի գլխավոր տաճարը՝ ավելի հին եկեղեցիների տեղում։
  4. 1106 թ.Գելաթիի վանքի հիմնադրումըԴավիթ IV Շինարարը Քութայիսիի մոտ հիմնեց ակադեմիայով վանք, որը միջնադարյան Վրաստանի գիտության կենտրոններից էր։
  5. 1121 թ.Դիդգորիի ճակատամարտըԴավիթ IV Շինարար թագավորը ջախջախեց սելջուկներին և շուտով ազատագրեց Թբիլիսին՝ այն դարձնելով մայրաքաղաք։
  6. 1122 թ.Թբիլիսին դառնում է Վրաստանի թագավորության մայրաքաղաքԴավիթ Շինարարը չորս դար ամիրաների իշխանության տակ գտնված Թբիլիսին ազատագրեց և մայրաքաղաքը Քութայիսիից տեղափոխեց այնտեղ։
  7. 1184 թ.Թամարը դառնում է Վրաստանի միանձնյա թագուհիՆրա թագավորությունը համարվում է Վրաստանի ոսկեդարը, երբ ստեղծագործում էր Շոթա Ռուսթավելին։

Նոր ժամանակներ

  1. 1709 թ.Թբիլիսիի առաջին տպարանըՎախթանգ VI-ը հիմնեց տպարան, որտեղ առաջինը տպագրվեց վրացերեն Ավետարանը։
  2. 1712 թ.«Ընձենավորի» առաջին տպագրությունըՇոթա Ռուսթավելու պոեմը՝ վրացական գրականության գլուխգործոցը, տպագրվեց Թբիլիսիում՝ Վախթանգ VI-ի մեկնություններով։
  3. 1851 թ.Թբիլիսիի օպերային թատրոնի բացումըԹատրոնը բացվեց ապրիլին դիմակահանդեսով, իսկ առաջին օպերային թատերաշրջանը սկսվեց աշնանը՝ Դոնիցետիի «Լուչիա դի Լամերմուր» օպերայով։

Նորագույն ժամանակներ

  1. 1918 թ.Թբիլիսիի պետական համալսարանի հիմնադրումըՎրաստանի առաջին համալսարանը բացվեց պատմաբան Իվանե Ջավախիշվիլու նախաձեռնությամբ և այսօր կրում է նրա անունը։
  2. 1991 թ.Դմանիսիի հնագույն մարդու գտածոնՀնագետները գտան հնագույն մարդու մոտ 1,8 միլիոն տարեկան ծնոտ՝ Աֆրիկայից դուրս մարդկանց ամենահին հետքերից մեկը։
  3. 2001 թ.Վրացական բազմաձայնությունը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլուխգործոցՎրացական ժողովրդական բազմաձայն երգեցողությունն ընդգրկվեց մարդկության բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոցների առաջին ցանկում։

Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն

Դարաշրջաններ

Երկրների պատմություն

Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]