Վրաստան. պատմությունը հակիրճ
Հնագույն գինեգործության, սեփական այբուբենի և բազմաձայն երգեցողության երկիր, ուր, ըստ առասպելի, արգոնավտները նավարկեցին Ոսկե գեղմի համար։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ Դմանիսիում գտել են 1,8 միլիոն տարեկան մարդկային մնացորդներ՝ Աֆրիկայից դուրս ամենահիններից։ Արևմուտքում Կոլխիդան էր՝ Ոսկե գեղմի երկիրը, իսկ արևելքում Իբերիա (Վիրք) թագավորությունը IV դարում սուրբ Նունեի շնորհիվ ընդունեց քրիստոնեությունը։
Միջնադար Դավիթ IV Շինարարը (1089–1125) միավորեց երկիրը և հիմնեց Գելաթիի վանքը։ Թամար թագուհու օրոք Վրաստանն ապրեց իր ոսկեդարը. Շոթա Ռուսթավելին գրեց «Ընձենավորը» պոեմը, իսկ ժայռի մեջ փորվեց Վարձիա քարայր-քաղաքը։
Նոր ժամանակներ XIX դարում Վրաստանը մտավ Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ Թբիլիսին դարձավ Կովկասի մշակութային կենտրոններից մեկը, Իլյա Ճավճավաձեն և Ակակի Ծերեթելին նորացրին վրացական գրականությունը, իսկ նկարիչ Նիկո Փիրոսմանին ստեղծում էր իր նաիվ կտավները։
Նորագույն ժամանակներ 1918 թ. Թբիլիսիում բացվեց համալսարան, իսկ 1991 թ. ապրիլի 9-ին Վրաստանը հռչակեց անկախություն։ Սուխիշվիլիների համույթը վրացական պարը հռչակեց ողջ աշխարհում, իսկ Նինո Անանիաշվիլին դարձավ համաշխարհային բալետի աստղ։
Հետաքրքիր փաստեր

- Մոտ մ.թ.ա. 6000 թ. կավե անոթներում գինու հետքերն աշխարհի ամենահիններից են. գինին այսօր էլ պատրաստում են քվևրիներում։
- 2001 թ. վրացական բազմաձայնությունն առաջիններից էր, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ճանաչեց ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոց։
- 1977 թ. վրացական «Չակրուլո» երգը տիեզերք թռավ «Վոյաջեր»-ի ոսկե ձայնապնակով։
- Վրացական գրի երեք տեսակները՝ ասոմթավրուլին, նուսխուրին և մխեդրուլին, 2016 թ. ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ժառանգության ցանկում։
- Սվանեթիի քարե աշտարակները հիմնականում կառուցվել են IX–XII դարերում, իսկ լեռնային Վերին Սվանեթին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պահպանության ներքո է։
Կարևոր իրադարձություններ
- 326 թ.Քրիստոնեության ընդունումը ԻբերիայումԸստ ավանդության՝ Սուրբ Նունեի քարոզչության շնորհիվ մկրտվեց Միրիան III թագավորը, և քրիստոնեությունը դարձավ Քարթլիի պետական կրոնը։
- 1029 թ.Սվետիցխովելի տաճարի ավարտըՃարտարապետ Արսուկիսձեի նախագծով Մցխեթայում կառուցվեց Վրաստանի գլխավոր տաճարը՝ ավելի հին եկեղեցիների տեղում։
- 1106 թ.Գելաթիի վանքի հիմնադրումըԴավիթ IV Շինարարը Քութայիսիի մոտ հիմնեց ակադեմիայով վանք, որը միջնադարյան Վրաստանի գիտության կենտրոններից էր։
- 1121 թ.Դիդգորիի ճակատամարտըԴավիթ IV Շինարար թագավորը ջախջախեց սելջուկներին և շուտով ազատագրեց Թբիլիսին՝ այն դարձնելով մայրաքաղաք։
- 1122 թ.Թբիլիսին դառնում է Վրաստանի թագավորության մայրաքաղաքԴավիթ Շինարարը չորս դար ամիրաների իշխանության տակ գտնված Թբիլիսին ազատագրեց և մայրաքաղաքը Քութայիսիից տեղափոխեց այնտեղ։
- 1184 թ.Թամարը դառնում է Վրաստանի միանձնյա թագուհիՆրա թագավորությունը համարվում է Վրաստանի ոսկեդարը, երբ ստեղծագործում էր Շոթա Ռուսթավելին։
Բոլոր տարեթվերը (14)
Հին աշխարհ
- 326 թ.Քրիստոնեության ընդունումը ԻբերիայումԸստ ավանդության՝ Սուրբ Նունեի քարոզչության շնորհիվ մկրտվեց Միրիան III թագավորը, և քրիստոնեությունը դարձավ Քարթլիի պետական կրոնը։
Միջնադար
- 1003 թ.Բագրատի տաճարի ավարտըԲագրատ III թագավորը Քութայիսիում կառուցեց մեծ տաճար, որի ավարտի տարին պահպանվել է պատի արձանագրության մեջ։
- 1008 թ.Վրաստանի միավորումը Բագրատ III-ի օրոքԲագրատ III-ը միավորեց վրացական հողերի մեծ մասը և դարձավ միասնական Վրաստանի առաջին թագավորը։
- 1029 թ.Սվետիցխովելի տաճարի ավարտըՃարտարապետ Արսուկիսձեի նախագծով Մցխեթայում կառուցվեց Վրաստանի գլխավոր տաճարը՝ ավելի հին եկեղեցիների տեղում։
- 1106 թ.Գելաթիի վանքի հիմնադրումըԴավիթ IV Շինարարը Քութայիսիի մոտ հիմնեց ակադեմիայով վանք, որը միջնադարյան Վրաստանի գիտության կենտրոններից էր։
- 1121 թ.Դիդգորիի ճակատամարտըԴավիթ IV Շինարար թագավորը ջախջախեց սելջուկներին և շուտով ազատագրեց Թբիլիսին՝ այն դարձնելով մայրաքաղաք։
- 1122 թ.Թբիլիսին դառնում է Վրաստանի թագավորության մայրաքաղաքԴավիթ Շինարարը չորս դար ամիրաների իշխանության տակ գտնված Թբիլիսին ազատագրեց և մայրաքաղաքը Քութայիսիից տեղափոխեց այնտեղ։
- 1184 թ.Թամարը դառնում է Վրաստանի միանձնյա թագուհիՆրա թագավորությունը համարվում է Վրաստանի ոսկեդարը, երբ ստեղծագործում էր Շոթա Ռուսթավելին։
Նոր ժամանակներ
- 1709 թ.Թբիլիսիի առաջին տպարանըՎախթանգ VI-ը հիմնեց տպարան, որտեղ առաջինը տպագրվեց վրացերեն Ավետարանը։
- 1712 թ.«Ընձենավորի» առաջին տպագրությունըՇոթա Ռուսթավելու պոեմը՝ վրացական գրականության գլուխգործոցը, տպագրվեց Թբիլիսիում՝ Վախթանգ VI-ի մեկնություններով։
- 1851 թ.Թբիլիսիի օպերային թատրոնի բացումըԹատրոնը բացվեց ապրիլին դիմակահանդեսով, իսկ առաջին օպերային թատերաշրջանը սկսվեց աշնանը՝ Դոնիցետիի «Լուչիա դի Լամերմուր» օպերայով։
Նորագույն ժամանակներ
- 1918 թ.Թբիլիսիի պետական համալսարանի հիմնադրումըՎրաստանի առաջին համալսարանը բացվեց պատմաբան Իվանե Ջավախիշվիլու նախաձեռնությամբ և այսօր կրում է նրա անունը։
- 1991 թ.Դմանիսիի հնագույն մարդու գտածոնՀնագետները գտան հնագույն մարդու մոտ 1,8 միլիոն տարեկան ծնոտ՝ Աֆրիկայից դուրս մարդկանց ամենահին հետքերից մեկը։
- 2001 թ.Վրացական բազմաձայնությունը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլուխգործոցՎրացական ժողովրդական բազմաձայն երգեցողությունն ընդգրկվեց մարդկության բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոցների առաջին ցանկում։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]