Իրաք. պատմությունը հակիրճ
Այստեղ՝ Տիգրիսի և Եփրատի միջև ընկած Միջագետքում, հայտնվեցին առաջին քաղաքները, գիրը և գրավոր օրենքները։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ Մոտ մ.թ.ա. 3200 թ. Ուրուկի շումերները հնարեցին սեպագիրը։ Սարգոն Աքքադացին ստեղծեց առաջին կայսրություններից մեկը, մոտ մ.թ.ա. 1754 թ. Բաբելոնի արքա Համմուրապին գրի առավ իր օրենքները, իսկ Նինվեում ասորեստանցիները հավաքեցին կավե սալիկների գրադարան։
Միջնադար 762 թ. խալիֆ ալ-Մանսուրը հիմնեց Բաղդադը՝ կլոր քաղաք, որը դարձավ աշխարհի ամենամեծերից մեկը։ «Իմաստության տանը» թարգմանում էին հունական գրքեր, և այստեղ էր աշխատում ալ-Խորեզմին, որի անունից է ծագել «ալգորիթմ» բառը։
Նոր ժամանակներ XVI դարից այս հողերը Օսմանյան կայսրության կազմում էին։ XIX դարում հնագետները սկսեցին պեղել Նինվեն և Բաբելոնը, և աշխարհը տեսավ հազարավոր սեպագիր սալիկներ, որոնց թվում էր «Գիլգամեշի էպոսը»։
Նորագույն ժամանակներ 1920–1930-ական թթ. Լեոնարդ Վուլին պեղեց Ուրի արքայական դամբարանները՝ ոսկե զարդերով ու քնարներով։ Բաղդադում ծնված ճարտարապետ Զահա Հադիդը 2004 թ. դարձավ Պրիցկերյան մրցանակի արժանացած առաջին կինը։
Հետաքրքիր փաստեր

- «Գիլգամեշի էպոսը» մեզ հասած ամենահին պոեմներից է. նրա առաջին մասերն ավելի քան 4000 տարեկան են։
- Միջագետքում հաշվում էին վաթսունյակներով, ահա թե ինչու ժամն ունի 60 րոպե, իսկ րոպեն՝ 60 վայրկյան։
- Բաբելոնի կախովի այգիներն աշխարհի յոթ հրաշալիքներից են, սակայն հնագետները մինչ օրս վիճում են, թե որտեղ են դրանք եղել։
- Բաբելոնի Իշտարի դարպասը՝ առյուծներով ու վիշապներով կապույտ սալիկներով, վերակազմված է Բեռլինի Պերգամոնի թանգարանում։
- Ուրի զիկուրատը կառուցվել է ավելի քան 4000 տարի առաջ՝ մ.թ.ա. XXI դարում, և նրա ստորին հարկերը կանգուն են մինչ օրս։
Կարևոր իրադարձություններ
- մ.թ.ա. 3200 թ.Սեպագրի ծագումը ՇումերումՇումերները սկսեցին նշաններ դրոշմել կավե սալիկների վրա՝ ստեղծելով գրության հնագույն համակարգերից մեկը (թվականը մոտավոր է)։
- մ.թ.ա. 2334 թ.Սարգոն Աքքադացին հիմնում է Աքքադական տերությունըՀաճախ պատմության առաջին կայսրություն անվանվող այս պետությունը միավորեց Միջագետքի քաղաքները (թվականը մոտավոր է)։
- մ.թ.ա. 1754 թ.Համմուրապիի օրենքներըԲաբելոնի արքայի հրամանով քարե կոթողին փորագրված 282 օրենքը հայտնի հնագույն օրենսգրքերից է։
- մ.թ.ա. 612 թ.Նինվեի անկումըԲաբելոնացիներն ու մարերը գրավեցին Ասորեստանի մայրաքաղաքը, և շուտով հզոր տերությունը վերացավ։
- մ.թ.ա. 605 թ.Նաբուգոդոնոսոր II-ը դառնում է Բաբելոնի արքաՆրա օրոք Բաբելոնը դարձավ աշխարհի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, իսկ ավանդությունը նրա հետ է կապում Կախովի այգիները։
- մ.թ.ա. 323 թ.Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահըՆվաճողը մահացավ Բաբելոնում՝ 32 տարեկանում, և նրա վիթխարի տերությունը շուտով մասնատվեց։
Բոլոր տարեթվերը (13)
Հին աշխարհ
- մ.թ.ա. 3200 թ.Սեպագրի ծագումը ՇումերումՇումերները սկսեցին նշաններ դրոշմել կավե սալիկների վրա՝ ստեղծելով գրության հնագույն համակարգերից մեկը (թվականը մոտավոր է)։
- մ.թ.ա. 2334 թ.Սարգոն Աքքադացին հիմնում է Աքքադական տերությունըՀաճախ պատմության առաջին կայսրություն անվանվող այս պետությունը միավորեց Միջագետքի քաղաքները (թվականը մոտավոր է)։
- մ.թ.ա. 1754 թ.Համմուրապիի օրենքներըԲաբելոնի արքայի հրամանով քարե կոթողին փորագրված 282 օրենքը հայտնի հնագույն օրենսգրքերից է։
- մ.թ.ա. 612 թ.Նինվեի անկումըԲաբելոնացիներն ու մարերը գրավեցին Ասորեստանի մայրաքաղաքը, և շուտով հզոր տերությունը վերացավ։
- մ.թ.ա. 605 թ.Նաբուգոդոնոսոր II-ը դառնում է Բաբելոնի արքաՆրա օրոք Բաբելոնը դարձավ աշխարհի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, իսկ ավանդությունը նրա հետ է կապում Կախովի այգիները։
- մ.թ.ա. 575 թ.Իշտարի դարպասի կառուցումը ԲաբելոնումՑուլերով ու վիշապներով զարդարված կապույտ ջնարակված աղյուսներից դարպասը վերակառուցված է Բեռլինի Պերգամոն թանգարանում։
- մ.թ.ա. 539 թ.Կյուրոս Մեծը գրավում է ԲաբելոնըՔաղաքը հանձնվեց գրեթե առանց կռվի, իսկ «Կյուրոսի գլանը» պատմում է բնակիչների հանդեպ նոր արքայի բարեհաճության մասին։
- մ.թ.ա. 401 թ.Կունաքսայի ճակատամարտը և Քսենոփոնի «Անաբասիսը»Ճակատամարտից հետո տասը հազար հույն վարձկան մարտերով անցավ Հայաստանով և հասավ Սև ծով։
- մ.թ.ա. 323 թ.Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահըՆվաճողը մահացավ Բաբելոնում՝ 32 տարեկանում, և նրա վիթխարի տերությունը շուտով մասնատվեց։
Միջնադար
- 750 թ.Աբբասյանները գալիս են իշխանությանԽալիֆների նոր արքայատոհմը շուտով մայրաքաղաքը տեղափոխեց Բաղդադ, որտեղ ծաղկեց արաբական գիտությունը։
- 762 թ.Բաղդադի հիմնադրումըԱլ-Մանսուր խալիֆը կառուցեց կլոր քաղաք, որը շուտով դարձավ աշխարհի ամենամեծ քաղաքներից մեկը։
- 786 թ.Հարուն ալ-Ռաշիդը դառնում է խալիֆՆրա կառավարման տարիները Բաղդադում խալիֆայության ծաղկման շրջանն էին, որը հայտնի է «Հազար ու մի գիշեր» հեքիաթներից։
- 1258 թ.Մոնղոլները գրավում են ԲաղդադըՀուլավուի զորքերն ավերեցին Աբբասյանների մայրաքաղաքը՝ նշանավոր «Իմաստության տան» հետ միասին։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]