Ուզբեկստան. պատմությունը հակիրճ
Մետաքսի մեծ ճանապարհի սիրտը՝ Սամարղանդ, Բուխարա ու Խիվա, ալ-Խորեզմիի ալգորիթմի և Ուլուղբեկի աստղադիտարանի հայրենիքը։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ Սողդիանան և Խորեզմը Միջին Ասիայի հնագույն կենտրոններն էին։ Մ.թ.ա. 329 թ. Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավեց Մարականդան՝ ապագա Սամարղանդը, տարածաշրջանի հնագույն քաղաքներից մեկը։ Այս երկրով էր անցնում Մետաքսի ճանապարհը։
Միջնադար Խորեզմացի ալ-Խորեզմին (մոտ 780–850) աշխարհին տվեց «ալգեբրա» և «ալգորիթմ» բառերը։ Իբն Սինան ծնվեց 980 թ. Բուխարայի մոտ։ 1370 թ. Լենկթեմուրը Սամարղանդը դարձրեց մայրաքաղաք, իսկ թոռը՝ Ուլուղբեկը, 1420-ական թթ. այնտեղ աստղադիտարան կառուցեց։
Նոր ժամանակներ 1483 թ. Անդիջանում ծնվեց Բաբուրը՝ Մեծ Մողոլների կայսրության ապագա հիմնադիրը։ 1500 թ. Շեյբանի խանը գրավեց Սամարղանդը. հետագայում իշխանությունը բաժանեցին Բուխարայի, Խիվայի և Կոկանդի խանությունները։
Նորագույն ժամանակներ 1977 թ. Տաշքենդում բացվեց Միջին Ասիայի առաջին մետրոն։ Սամարղանդի պատմական քաղաքը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում է 2001 թվականից։ 1991 թ. սեպտեմբերի 1-ին Ուզբեկստանը հռչակեց անկախություն։
Հետաքրքիր փաստեր

- «Ալգորիթմ» բառը ծագել է ալ-Խորեզմիի անունից, իսկ «ալգեբրա»-ն՝ նրա գրքի վերնագրի «ալ-ջաբր» բառից։
- Ուզբեկստանը աշխարհի երկու կրկնակի ծովից զուրկ երկրներից մեկն է. մյուսը Լիխտենշտեյնն է։
- Ուլուղբեկի աստղադիտարանը (1420-ական թթ.) կազմեց համարյա հազար աստղի կատալոգ, որի ճշգրտությունը չգերազանցվեց մինչև XVII դարը։
- Սամարղանդի Ռեգիստան հրապարակը շրջանակում են XV–XVII դարերի երեք մեդրեսեներ՝ փիրուզագույն գմբեթներով։
- Բաբուրը ծնվել է Անդիջանում 1483 թ. և 1526 թ. հիմնել է կայսրություն, որը Հնդկաստանը կառավարեց ավելի քան 300 տարի։
Կարևոր իրադարձություններ
- 1220 թ.Չինգիզ խանը գրավում է Բուխարան և ՍամարղանդըՄոնղոլները ջախջախեցին Խորեզմշահերի պետությունը և ավերեցին Միջին Ասիայի ամենահարուստ քաղաքները։
- 1370 թ.Լենկթեմուրը դառնում է Մավերաննահրի տիրակալԶորավարը Սամարղանդը դարձրեց հսկայական տերության մայրաքաղաք և զարդարեց այն հոյակապ կառույցներով։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]