Մալի. պատմությունը հակիրճ
Մալիի կայսրության և միջնադարի ամենահարուստ տիրակալներից Մանսա Մուսայի հայրենիքը, ինչպես նաև Տիմբուկտուի՝ քարավանների և գիտության խաչմերուկի։
Ստուգեք ձեզ
Ո՞րն է եղել ավելի վաղ
Պատմությունը հակիրճ
Հին աշխարհ Նիգերի ափին գտնվող Ջեննե-Ջեննոյում մարդիկ ապրում էին արդեն մոտ մ.թ.ա. 250 թ.՝ Սահարայից հարավ Աֆրիկայի ամենահին քաղաքներից մեկում։ Ոսկու և աղի առևտուրը Սահարայով ընթանում էր դեռ Գանայի կայսրությունից առաջ։
Միջնադար Մոտ 1235 թ. Սունդյատա Կեյտան Կիրինայում հաղթեց և հիմնեց Մալիի կայսրությունը։ 1324 թ. Մանսա Մուսան ոսկու հսկայական քարավանով ուխտագնացության մեկնեց Մեքքա։ Տիմբուկտուն դարձավ գիտնականների և ձեռագրերի կենտրոն, իսկ հետագայում Սոնգայն Ասկիա Մուհամմադի օրոք դարձավ տարածաշրջանի ամենահզոր պետությունը։
Նոր ժամանակներ 1591 թ. մարոկկոյան բանակը Տոնդիբիում ջախջախեց Սոնգայը։ 1796 թ. շոտլանդացի Մունգո Պարկը Սեգուի մոտ տեսավ Նիգերը, իսկ 1828 թ. Ռընե Կայյեն հասավ Տիմբուկտու և կենդանի վերադարձավ։ 1890-ական թթ. Ֆրանսիան այդ հողերը ներառեց Ֆրանսիական Սուդանի մեջ։
Նորագույն ժամանակներ 1960 թ. սեպտեմբերի 22-ին Մալին անկախացավ։ Երաժիշտներ Ալի Ֆարկա Թուրեն և Սալիֆ Կեյտան մալիական երաժշտությունը հռչակեցին աշխարհով մեկ, իսկ Տիմբուկտուն, Ջեննեն և դոգոնների երկիրը ընդգրկվեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում։
Հետաքրքիր փաստեր

- 1324 թ. Կահիրեում Մանսա Մուսան այնքան ոսկի բաժանեց, որ պատմությունների համաձայն՝ մետաղի գինն այնտեղ տարիներով ընկավ։
- 1375 թ. Կատալոնյան ատլասում Մանսա Մուսան պատկերված է ոսկու կտորով և թագով. Եվրոպան գիտեր նրա մասին։
- Տիմբուկտուում պահվում են հարյուր հազարավոր հին ձեռագրեր՝ բժշկության, աստղագիտության, իրավունքի և առևտրի մասին։
- Ջեննեի Մեծ մզկիթը աշխարհի ամենամեծ հում աղյուսե շենքն է. ներկայիսը կառուցվել է 1907 թ.։
- «Սունդյատա» էպոսը փոխանցել են գրիոտները, իսկ Մանդենի խարտիան (մոտ 1236 թ.)՝ բանավոր օրենքների ժողովածուն, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում է։
Կարևոր իրադարձություններ
- 1235 թ.Կիրինայի ճակատամարտըՍունդիատա Կեյտան ջախջախեց Սումանգուրու թագավորին, և այս հաղթանակը համարվում է Մալի կայսրության ծնունդը։
- 1324 թ.Մանսա Մուսայի ուխտագնացությունը ՄեքքաՄալիի տիրակալը Կահիրեում այնքան ոսկի բաժանեց, որ այնտեղ ոսկու գինը տարիներով ընկավ։
- 1327 թ.Ջինգերեբեր մզկիթի կառուցումըՏիմբուկտուի այս կավե մզկիթը կառուցվեց Մանսա Մուսայի հրամանով՝ Մեքքայից նրա վերադառնալուց հետո։
- 1468 թ.Սոննի Ալին գրավում է ՏիմբուկտունՍոնգայի տիրակալը գրավեց հայտնի քաղաքը, և նրա տերությունը դարձավ Արևմտյան Աֆրիկայի ամենամեծերից մեկը։
Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն
Դարաշրջաններ
- Հին աշխարհմինչև 476 թ. · 178 իրադարձություն
- Միջնադար476–1491 · 206 իրադարձություն
- Նոր ժամանակներ1492–1913 · 251 իրադարձություն
- Նորագույն ժամանակներ1914 թվականից · 217 իրադարձություն
Երկրների պատմություն
Հայաստան
Ադրբեջան
Ալբանիա
Ալժիր
Անգոլա
Անդորրա
Անտիգուա և Բարբուդա
Ավստրալիա
Ավստրիա
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
Արգենտինա
Արևելյան Թիմոր
Աֆղանստան
Բահամյան կղզիներ
Բահրեյն
Բանգլադեշ
Բարբադոս
Բելառուս
Բելգիա
Բելիզ
Բենին
Բոլիվիա
Բոսնիա և Հերցեգովինա
Բոտսվանա
Բութան
Բուլղարիա
Բուրկինա Ֆասո
Բուրունդի
Բրազիլիա
Բրունեյ
Գաբոն
Գամբիա
Գայանա
Գանա
Գերմանիա
Գվատեմալա
Գվինեա
Գվինեա-Բիսաու
Գրենադա
Դանիա
Դոմինիկա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Եգիպտոս
Եթովպիա
Եմեն
Զամբիա
Զիմբաբվե
Էկվադոր
Էսվատինի
Էստոնիա
Էրիթրեա
Թաիլանդ
Թունիս
Թուրքիա
Թուրքմենստան
Ինդոնեզիա
Իռլանդիա
Իսլանդիա
Իսպանիա
Իսրայել
Իտալիա
Իրան
Իրաք
Լաոս
Լատվիա
Լեհաստան
Լեսոտո
Լիբանան
Լիբերիա
Լիբիա
Լիխտենշտայն
Լիտվա
Լյուքսեմբուրգ
Խորվաթիա
Կաբո Վերդե
Կամբոջա
Կամերուն
Կանադա
Կատար
Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետություն
Կիպրոս
Կիրիբատի
Կոլումբիա
Կոմորյան կղզիներ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոստա Ռիկա
Կոտ դ'Իվուար
Կուբա
Հայիթի
Հասարակածային Գվինեա
Հարավային Կորեա
Հարավային Սուդան
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հյուսիսային Կորեա
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Հնդկաստան
Հոնդուրաս
Հորդանան
Հունաստան
Հունգարիա
Ղազախստան
Ղրղզստան
Ճամայկա
Ճապոնիա
Մադագասկար
Մալայզիա
Մալավի
Մալդիվներ
Մալթա
Մալի
Մավրիկիոս
Մավրիտանիա
Մարշալյան կղզիներ
Մարոկկո
Մեծ Բրիտանիա
Մեքսիկա
Միացյալ Նահանգներ
Միկրոնեզիա
Մյանմա
Մոզամբիկ
Մոլդովա
Մոնակո
Մոնղոլիա
Նամիբիա
Նաուրու
Նեպալ
Նիգեր
Նիգերիա
Նիդեռլանդներ
Նիկարագուա
Նոր Զելանդիա
Նորվեգիա
Շվեդիա
Շվեյցարիա
Շրի Լանկա
Ուգանդա
Ուզբեկստան
Ուկրաինա
Ուրուգվայ
Չադ
Չեխիա
Չեռնոգորիա
Չիլի
Չինաստան
Պալաու
Պակիստան
Պաղեստին
Պանամա
Պապուա Նոր Գվինեա
Պարագվայ
Պերու
Պորտուգալիա
Ջիբութի
Ռուանդա
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սալվադոր
Սամոա
Սան Մարինո
Սան Տոմե և Պրինսիպի
Սաուդյան Արաբիա
Սեյշելյան կղզիներ
Սենեգալ
Սենթ Լյուսիա
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Սենթ Քիտս և Նևիս
Սերբիա
Սիեռա Լեոնե
Սինգապուր
Սիրիա
Սլովակիա
Սլովենիա
Սողոմոնյան կղզիներ
Սոմալի
Սուդան
Սուրինամ
Վանուատու
Վատիկան
Վենեսուելա
Վիետնամ
Վրաստան
Տանզանիա
Տաջիկստան
Տոգո
Տոնգա
Տուվալու
Տրինիդադ և Տոբագո
Քենիա
Քուվեյթ
Օման
Ֆիլիպիններ
Ֆինլանդիա
Ֆիջի
Ֆրանսիա
Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]