Նոր ժամանակներ. կարևոր տարեթվեր

«Նոր ժամանակներ» դարաշրջանի (1492–1913) ամենակարևոր իրադարձությունները՝ ժամանակագրական կարգով, տարեթվերով և կարճ բացատրություններով։ Վերևում՝ փոքրիկ վիկտորինա։

Ստուգեք ձեզ

Ո՞րն է եղել ավելի վաղ

Կարևոր իրադարձություններ

  1. 1492 թ.Ամերիկայի հայտնագործումըՔրիստափոր Կոլումբոսի արշավախումբը ափ իջավ Բահամյան կղզիներից մեկում՝ կարծելով, թե հասել է Ասիա։
  2. 1492 թ.Կոլումբոսի մեկնումը ՊալոսիցՕգոստոսի 3-ին Քրիստափոր Կոլումբոսի երեք նավերն Իսպանիայի հանձնարարությամբ ուղևորվեցին արևմուտք և երկու ամիս անց հասան Ամերիկա։
  3. 1498 թ.Վասկո դա Գաման ծովով հասնում է ՀնդկաստանՊորտուգալացի ծովագնացը շրջանցեց Աֆրիկան և առաջին եվրոպացին էր, որ ծովով հասավ Հնդկաստան՝ Կալիկուտ։
  4. 1503 թ.Լեոնարդոն սկսում է «Մոնա Լիզան»Լեոնարդո դա Վինչին Ֆլորենցիայում սկսեց Լիզա Գերարդինիի դիմանկարը, որն այսօր պահվում է Լուվրում։
  5. 1504 թ.Միքելանջելոյի «Դավիթ» արձանի տեղադրումըՀինգ մետրանոց մարմարե արձանը տեղադրվեց Ֆլորենցիայի գլխավոր հրապարակում։
  6. 1512 թ.Առաջին տպագիր հայերեն գիրքըՀակոբ Մեղապարտը Վենետիկում տպագրեց «Ուրբաթագիրքը»՝ առաջին տպագիր հայերեն գիրքը։
  7. 1512 թ.Միքելանջելոն ավարտում է Սիքստինյան կապելլայի առաստաղըՉորս տարում նկարիչը որմնանկարեց կապելլայի առաստաղը, այդ թվում՝ նշանավոր «Ադամի արարումը»։
  8. 1517 թ.Լյութերի 95 թեզիսներըՄարտին Լյութերը Վիտենբերգում հանդես եկավ ինդուլգենցիաների վաճառքի դեմ թեզիսներով, և սկսվեց Ռեֆորմացիան։
Բոլոր տարեթվերը (251)
  1. 1492 թ.Ամերիկայի հայտնագործումըՔրիստափոր Կոլումբոսի արշավախումբը ափ իջավ Բահամյան կղզիներից մեկում՝ կարծելով, թե հասել է Ասիա։
  2. 1492 թ.Գրանադայի անկումըՖերդինանդն ու Իզաբելլան գրավեցին Պիրենեյան թերակղզու վերջին մահմեդական էմիրությունը՝ Գրանադան, և ավարտվեց Ռեկոնկիստան։
  3. 1492 թ.Կոլումբոսի մեկնումը ՊալոսիցՕգոստոսի 3-ին Քրիստափոր Կոլումբոսի երեք նավերն Իսպանիայի հանձնարարությամբ ուղևորվեցին արևմուտք և երկու ամիս անց հասան Ամերիկա։
  4. 1498 թ.Վասկո դա Գաման ծովով հասնում է ՀնդկաստանՊորտուգալացի ծովագնացը շրջանցեց Աֆրիկան և առաջին եվրոպացին էր, որ ծովով հասավ Հնդկաստան՝ Կալիկուտ։
  5. 1500 թ.Կաբրալը հասնում է ԲրազիլիաՊեդրու Ալվարիշ Կաբրալի պորտուգալական նավատորմը Հնդկաստան գնալիս շեղվեց դեպի արևմուտք և հասավ Բրազիլիայի ափերին։
  6. 1501 թ.Սեֆյանների պետության հիմնադրումըԻսմայիլ I-ը Թավրիզում իրեն հռչակեց շահ և սկսեց Իրանը միավորել նոր հարստության իշխանության ներքո։
  7. 1503 թ.Լեոնարդոն սկսում է «Մոնա Լիզան»Լեոնարդո դա Վինչին Ֆլորենցիայում սկսեց Լիզա Գերարդինիի դիմանկարը, որն այսօր պահվում է Լուվրում։
  8. 1504 թ.Միքելանջելոյի «Դավիթ» արձանի տեղադրումըՀինգ մետրանոց մարմարե արձանը տեղադրվեց Ֆլորենցիայի գլխավոր հրապարակում։
  9. 1511 թ.Պորտուգալացիները գրավում են ՄալակկանԱֆոնսու դե Ալբուկերկին գրավեց հարուստ առևտրային նավահանգիստը, որը վերահսկում էր Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների միջև ընկած նեղուցը։
  10. 1512 թ.Առաջին տպագիր հայերեն գիրքըՀակոբ Մեղապարտը Վենետիկում տպագրեց «Ուրբաթագիրքը»՝ առաջին տպագիր հայերեն գիրքը։
  11. 1512 թ.Միքելանջելոն ավարտում է Սիքստինյան կապելլայի առաստաղըՉորս տարում նկարիչը որմնանկարեց կապելլայի առաստաղը, այդ թվում՝ նշանավոր «Ադամի արարումը»։
  12. 1513 թ.Բալբոան տեսնում է Խաղաղ օվկիանոսըԻսպանացի Վասկո Նունյես դե Բալբոան անցավ Պանամայի պարանոցը և առաջին եվրոպացին էր, որ Ամերիկայից տեսավ Խաղաղ օվկիանոսը։
  13. 1517 թ.Լյութերի 95 թեզիսներըՄարտին Լյութերը Վիտենբերգում հանդես եկավ ինդուլգենցիաների վաճառքի դեմ թեզիսներով, և սկսվեց Ռեֆորմացիան։
  14. 1517 թ.Առաջին բելառուսական տպագիր գիրքըՖրանցիսկ Սկորինան Պրահայում հրատարակեց «Սաղմոսարանը»՝ բելառուսական և արևելասլավոնական գրատպության սկիզբը։
  15. 1519 թ.Կորտեսի ափ իջնելը ՄեքսիկայումԷռնան Կորտեսը ափ իջավ Մեքսիկական ծոցի ափին և հիմնեց Վերակրուսը։
  16. 1520 թ.Սուլեյման Փառահեղը դառնում է սուլթանՍուլթանն իշխեց 46 տարի, և նրա օրոք Օսմանյան կայսրությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։
  17. 1521 թ.Տենոչտիտլանի անկումըԷռնան Կորտեսի իսպանացիներն ու նրանց դաշնակիցները գրավեցին ացտեկների մայրաքաղաքը, որի տեղում հետագայում աճեց Մեխիկոն։
  18. 1522 թ.Առաջին շուրջերկրյա նավարկությունըՄագելանի արշավախումբը Իսպանիա վերադարձավ Խուան Սեբաստիան Էլկանոյի գլխավորությամբ, իսկ Մագելանն ինքը զոհվել էր Ֆիլիպիններում։
  19. 1526 թ.Պանիպատի առաջին ճակատամարտըԲաբուրը ջախջախեց Դելիի սուլթանին և հիմնեց Մեծ Մողոլների կայսրությունը։
  20. 1532 թ.Պիսարոն գերում է ինկաների տիրակալ ԱթահուալպայինԿախամարկայում Ֆրանսիսկո Պիսարոյի փոքր ջոկատը գերեց ինկաների տիրակալին, և սկսվեց նրանց կայսրության անկումը։
  21. 1534 թ.Ժակ Քարտիեն հասնում է ԿանադաՖրանսիացի ծովագնացը հետազոտեց Սուրբ Լավրենտիոսի ծոցը և այդ հողերը հռչակեց Ֆրանսիայի տիրույթ։
  22. 1534 թ.Անգլիական եկեղեցին անջատվում է ՀռոմիցԳերակայության ակտով Անգլիայի եկեղեցու գլուխ դարձավ Հենրի VIII թագավորը։
  23. 1543 թ.Կոպեռնիկոսի արևակենտրոն համակարգըԼույս տեսավ Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի «Երկնային ոլորտների պտույտների մասին» գիրքը, որում Երկիրը պտտվում է Արեգակի շուրջ։
  24. 1543 թ.Առաջին եվրոպացիները ՃապոնիայումՓոթորկից Տանեգասիմա կղզի ընկած պորտուգալացի վաճառականները ճապոնացիներին ծանոթացրին հրազենին։
  25. 1543 թ.Վեզալիուսի անատոմիայի գիրքըԲազելում լույս տեսավ Անդրեաս Վեզալիուսի «Մարդու մարմնի կառուցվածքի մասին» աշխատությունը՝ ժամանակակից անատոմիայի հիմքը։
  26. 1547 թ.Իվան Ահեղի թագադրումըԻվան IV-ը մոսկովյան տիրակալներից առաջինը պաշտոնապես ընդունեց ցարի տիտղոսը։
  27. 1551 թ.Մեքսիկայի թագավորական համալսարանի հիմնադրումըԿառլոս V-ի հրովարտակով հիմնվեց Ամերիկայի առաջին համալսարաններից մեկը, որի ժառանգորդն իրեն համարում է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանը։
  28. 1557 թ.Սուլեյմանիե մզկիթի կառուցման ավարտըՄեծ ճարտարապետ Սինանը Ստամբուլում ավարտեց այս մզկիթը սուլթան Սուլեյման Փառահեղի համար։
  29. 1561 թ.Մադրիդը դառնում է մայրաքաղաքՖիլիպ II թագավորն արքունիքը Տոլեդոյից տեղափոխեց Մադրիդ, որը գտնվում է թերակղզու գրեթե կենտրոնում։
  30. 1561 թ.Վասիլ Երանելու տաճարի օծումըԿարմիր հրապարակի տաճարը կառուցվեց Իվան Ահեղի հրամանով՝ Կազանի գրավման հիշատակին։
  31. 1565 թ.Աբգար Թոխաթեցու տպարանը ՎենետիկումԱբգար Դպիր Թոխաթեցին Վենետիկում տպագրեց հայերեն տոմար և Սաղմոսարան՝ շարունակելով Հակոբ Մեղապարտի գործը։
  32. 1565 թ.Սենթ Օգաստինի հիմնադրումըԻսպանացիները Ֆլորիդայում հիմնեցին ԱՄՆ-ում եվրոպացիների հիմնած և մինչ օրս գոյություն ունեցող ամենահին քաղաքը։
  33. 1569 թ.Լյուբլինի ունիանԼեհաստանը և Լիտվայի Մեծ իշխանությունը միավորվեցին մեկ պետության՝ Ռեչ Պոսպոլիտայի մեջ։
  34. 1571 թ.Լեպանտոյի ճակատամարտըՍրբազան լիգայի նավատորմը ջախջախեց օսմանյան նավատորմը թիանավերի վերջին մեծ ճակատամարտում, որտեղ վիրավորվեց Սերվանտեսը։
  35. 1582 թ.Գրիգորյան օրացույցի ներմուծումըՀռոմի պապ Գրիգոր XIII-ը ներմուծեց նոր օրացույց, և Իտալիայում ու Իսպանիայում հոկտեմբերի 4-ին անմիջապես հաջորդեց 15-ը։
  36. 1588 թ.Անհաղթ արմադայի պարտությունըԱնգլիայի դեմ ուղարկված իսպանական հսկայական նավատորմը պարտվեց անգլիացիներին և ցրվեց փոթորիկներից։
  37. 1596 թ.Արքունիքը տեղափոխվում է ՎարշավաՍիգիզմունդ III Վազա թագավորը սկսեց արքունիքը Կրակովից տեղափոխել Վարշավա, որը դարձավ փաստացի մայրաքաղաք։
  38. 1598 թ.Նանտի էդիկտըՀենրի IV թագավորը Ֆրանսիայի բողոքական հուգենոտներին զգալի իրավունքներ տվեց, այդ թվում՝ դավանանքի ազատություն։
  39. 1599 թ.«Գլոբուս» թատրոնի բացումըԼոնդոնում բացվեց Ուիլյամ Շեքսպիրի թատերախմբի թատրոնը, որտեղ առաջին անգամ բեմադրվեցին նրա շատ պիեսներ։
  40. 1600 թ.Արևելահնդկական ընկերության հիմնադրումըԵղիսաբեթ I թագուհին անգլիացի վաճառականներին Ասիայի հետ առևտրի իրավունք տվեց, և հետագայում ընկերությունը կառավարեց Հնդկաստանի մեծ մասը։
  41. 1600 թ.Սեկիգահարայի ճակատամարտըՏոկուգավա Իեյասուի հաղթանակը վճռորոշ եղավ ներքին պատերազմների դարաշրջանն ավարտելու գործում և ճանապարհ բացեց Ճապոնիայի միավորման համար։
  42. 1603 թ.Տոկուգավա սյոգունատի սկիզբըՏոկուգավա Իեյասուն դարձավ սյոգուն, և ավելի քան 250 տարի Ճապոնիան ապրեց գրեթե առանց պատերազմների՝ մեծապես փակված արտաքին աշխարհից։
  43. 1605 թ.Լույս է տեսնում «Դոն Կիխոտը»Միգել դե Սերվանտեսը հրատարակեց Լա Մանչայի ասպետի մասին վեպի առաջին մասը, որն առաջին ժամանակակից վեպերից է։
  44. 1605 թ.Նոր Ջուղայի հիմնադրումըՇահ Աբբաս Ա-ի կողմից տեղահանված հայերը Սպահանում հիմնեցին Նոր Ջուղա թաղամասը, որը դարձավ հայ առևտրի կենտրոն։
  45. 1606 թ.Առաջին եվրոպացիները ԱվստրալիայումՀոլանդացի Վիլեմ Յանսզոնը հասավ Քեյփ Յորք թերակղզի, և սա եվրոպացիների առաջին հավաստիորեն հայտնի ափ իջնելն է մայրցամաքում։
  46. 1607 թ.Ջեյմսթաունի հիմնադրումըՎիրջինիայում հիմնվեց Հյուսիսային Ամերիկայում անգլիացիների առաջին մշտական բնակավայրը։
  47. 1610 թ.Գալիլեյը հայտնաբերում է Յուպիտերի արբանյակներըԱստղադիտակը երկնքին ուղղելով՝ Գալիլեո Գալիլեյը տեսավ Յուպիտերի չորս արբանյակները, Լուսնի լեռները և բազմաթիվ նոր աստղեր։
  48. 1613 թ.Ռոմանովների հարստության սկիզբըԶեմսկի սոբորը ցար ընտրեց Միխայիլ Ռոմանովին, և ավարտվեցին Խառնակ ժամանակները, իսկ հարստությունն իշխեց 304 տարի։
  49. 1618 թ.Երեսնամյա պատերազմի սկիզբըՉեխ ազնվականները Պրահայի ամրոցի պատուհանից դուրս նետեցին թագավորական կառավարիչներին, և Եվրոպան ներքաշվեց երկար պատերազմի մեջ։
  50. 1620 թ.«Մեյֆլաուեր» նավի ժամանումըԱնգլիացի վերաբնակիչ ուխտավորներն անցան Ատլանտյան օվկիանոսը և ներկայիս Մասաչուսեթսում հիմնեցին Պլիմութ գաղութը։
  51. 1626 թ.Սուրբ Պետրոսի նոր տաճարի օծումըՏաճարի շինարարությունը տևեց 120 տարի, և դրա վրա աշխատել են Բրամանտեն, Ռաֆայելը և գմբեթը նախագծած Միքելանջելոն։
  52. 1632 թ.Թաջ Մահալի շինարարության սկիզբըՇահ Ջահան կայսրն Ագրայում սկսեց կառուցել դամբարան՝ իր սիրելի կնոջ՝ Մումթազ Մահալի հիշատակին։
  53. 1633 թ.Գալիլեյի դատավարությունըՀռոմում Գալիլեյին ստիպեցին հրաժարվել Արեգակի շուրջ Երկրի պտտվելու ուսմունքից, և կյանքի մնացած տարիներն անցկացրեց տնային կալանքի տակ։
  54. 1636 թ.Հարվարդի հիմնադրումըՄասաչուսեթս գաղութում հիմնվեց քոլեջ, որն այսօր ԱՄՆ-ի ամենահին համալսարանն է։
  55. 1639 թ.Կարմիր ամրոցի կառուցման սկիզբըՄայրաքաղաքը Դելի տեղափոխելու նպատակով Շահ Ջահանն այնտեղ հիմնեց կարմիր ավազաքարից պալատ-ամրոց։
  56. 1642 թ.Ռեմբրանդտն ավարտում է «Գիշերային պահակախումբը»Ամստերդամի հրաձիգների այս հսկայական խմբային դիմանկարը դարձավ Ռեմբրանդտի ամենահայտնի կտավը։
  57. 1642 թ.Աբել Տասմանը հասնում է Նոր ԶելանդիաՀոլանդացի ծովագնացն առաջին եվրոպացին էր, որ տեսավ Նոր Զելանդիան, իսկ դրանից քիչ առաջ՝ Տասմանիան։
  58. 1644 թ.Սիգիզմունդի սյան կանգնեցումը ՎարշավայումՎլադիսլավ IV թագավորը սյունը կանգնեցրեց ի պատիվ իր հոր՝ Սիգիզմունդ III-ի, որն արքունիքը տեղափոխել էր Վարշավա։
  59. 1644 թ.Ցին հարստությունը գրավում է ՊեկինըԸնկավ Մին հարստությունը, և մանջուրական Ցին հարստությունը Չինաստանը կառավարեց մինչև 1912 թվականը։
  60. 1648 թ.Վեստֆալյան հաշտությունըՄյունստերում և Օսնաբրյուկում կնքված պայմանագրերը վերջ դրեցին Երեսնամյա պատերազմին և վերաձևեցին Եվրոպայի քարտեզը։
  61. 1649 թ.Չարլզ I-ի մահապատիժըՔաղաքացիական պատերազմից հետո անգլիական թագավորը մահապատժի ենթարկվեց, և երկիրը 11 տարով դարձավ հանրապետություն։
  62. 1652 թ.Քեյփթաունի հիմնադրումըՀոլանդացի Յան վան Ռիբեկը Բարեհուսո հրվանդանում կայան հիմնեց Ասիա նավարկող նավերի համար։
  63. 1656 թ.Վելասկեսը ստեղծում է «Մենինաները»Արքունական նկարիչ Դիեգո Վելասկեսը պատկերեց ինֆանտա Մարգարիտային շքախմբով, ինչպես նաև ինքն իրեն՝ կտավի առջև։
  64. 1666 թ.Առաջին տպագիր հայերեն ԱստվածաշունչըՈսկան Երևանցին Ամստերդամում տպագրեց հայերեն Աստվածաշնչի առաջին ամբողջական հրատարակությունը։
  65. 1666 թ.Լոնդոնի մեծ հրդեհըՀրդեհը ոչնչացրեց հին Լոնդոնի մեծ մասը, իսկ Քրիստոֆեր Ռենը հետագայում վերակառուցեց Սուրբ Պողոսի տաճարը և բազմաթիվ եկեղեցիներ։
  66. 1675 թ.Գրինվիչի աստղադիտարանի հիմնումըԱստղադիտարանը հիմնեց Չարլզ II-ը, և նրանով է անցնում զրոյական միջօրեականը, որից հաշվում են երկայնությունն ու ժամային գոտիները։
  67. 1676 թ.Լևենհուկը տեսնում է բակտերիաներըԱնտոնի վան Լևենհուկն իր պատրաստած մանրադիտակով ջրի կաթիլում տեսավ մանրիկ «կենդանիներ»՝ բակտերիաներ։
  68. 1682 թ.Լյուդովիկոս XIV-ի արքունիքը տեղափոխվում է ՎերսալԱրև արքան շքեղ Վերսալյան պալատը դարձրեց իր նստավայրը և Ֆրանսիայի իշխանության կենտրոնը։
  69. 1683 թ.Վիեննայի ճակատամարտըԼեհաստանի թագավոր Յան III Սոբեսկու գլխավորած զորքերը վերացրին Վիեննայի օսմանյան պաշարումը։
  70. 1687 թ.Նյուտոնը հրապարակում է համաշխարհային ձգողության օրենքը«Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքներ» գրքում Իսահակ Նյուտոնը շարադրեց շարժման և ձգողության օրենքները։
  71. 1695 թ.Հայերեն առաջին տպագիր աշխարհացույցըԱմստերդամում Վանանդեցիների տպարանը հրատարակեց հայերեն «Համատարած աշխարհացույցը»։
  72. 1703 թ.Սանկտ Պետերբուրգի հիմնադրումըՊետրոս I-ը Նևայի գետաբերանում հիմնեց Պետրոպավլովյան ամրոցը, որի շուրջ աճեց Ռուսաստանի նոր մայրաքաղաքը։
  73. 1707 թ.Մեծ Բրիտանիայի թագավորության կազմավորումըՄիության ակտերով Անգլիայի և Շոտլանդիայի թագավորությունները միավորվեցին մեկ պետության մեջ՝ ընդհանուր խորհրդարանով։
  74. 1709 թ.Թբիլիսիի առաջին տպարանըՎախթանգ VI-ը հիմնեց տպարան, որտեղ առաջինը տպագրվեց վրացերեն Ավետարանը։
  75. 1712 թ.«Ընձենավորի» առաջին տպագրությունըՇոթա Ռուսթավելու պոեմը՝ վրացական գրականության գլուխգործոցը, տպագրվեց Թբիլիսիում՝ Վախթանգ VI-ի մեկնություններով։
  76. 1712 թ.Նյուքոմենի շոգեմեքենանԹոմաս Նյուքոմենը կառուցեց առաջին գործնական շոգեմեքենան, որը ջուր էր դուրս մղում անգլիական հանքերից։
  77. 1717 թ.Մխիթարյանները Սուրբ Ղազար կղզումՄխիթար Սեբաստացին և նրա միաբանները հաստատվեցին Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում, որը դարձավ հայագիտության կենտրոն։
  78. 1719 թ.Լույս է տեսնում «Ռոբինզոն Կրուզոն»Դանիել Դեֆոն պատմեց անմարդաբնակ կղզում 28 տարի ապրած նավաստու մասին։
  79. 1722 թ.Դավիթ Բեկի ապստամբության սկիզբըԴավիթ Բեկը գլխավորեց Սյունիքի հայերի ազատագրական պայքարը։
  80. 1728 թ.Բերինգն անցնում է Ասիան և Ամերիկան բաժանող նեղուցովՎիտուս Բերինգի արշավախումբը «Սուրբ Գաբրիել» նավով անցավ այն նեղուցով, որը հետագայում կոչվեց նրա անունով։
  81. 1735 թ.Լիննեյը հրատարակում է «Բնության համակարգը»Շվեդ Կարլ Լիննեյը Նիդեռլանդներում հրատարակեց գիրքը, որում բույսերն ու կենդանիները դասավորեց հստակ խմբերով։
  82. 1742 թ.Ցելսիուսի սանդղակըԱնդերս Ցելսիուսն առաջարկեց 0-ից 100 աստիճանի սանդղակ, ընդ որում սկզբում 100 աստիճանը ջրի սառչելու կետն էր, ոչ թե եռալու։
  83. 1742 թ.Հենդելի «Մեսիա» օրատորիայի պրեմիերանԳեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի օրատորիան՝ իր «Ալելուիա» խմբերգով, առաջին անգամ հնչեց Դուբլինում։
  84. 1752 թ.Ֆրանկլինի փորձը օդապարուկովԱմպրոպի ժամանակ օդապարուկ բաց թողնելով՝ Բենջամին Ֆրանկլինը ցույց տվեց, որ կայծակն էլեկտրականություն է։
  85. 1753 թ.Բրիտանական թանգարանի հիմնադրումըԹանգարանի հիմքը դարձավ բժիշկ Հանս Սլոունի հավաքածուն, և այն աշխարհի առաջին հանրային ազգային թանգարաններից է։
  86. 1755 թ.Լիսաբոնի երկրաշարժըՆոյեմբերի 1-ին երկրաշարժը, ցունամին և հրդեհներն ավերեցին Լիսաբոնը և ցնցեցին ողջ Եվրոպան։
  87. 1755 թ.Մոսկվայի համալսարանի հիմնադրումըՀամալսարանը հիմնվեց Միխայիլ Լոմոնոսովի նախաձեռնությամբ, և դրա հիմնադրման օրվա հետ է կապված ուսանողների Տատյանայի օրը։
  88. 1764 թ.Էրմիտաժի հիմնադրումըԵկատերինա II-ը բեռլինցի վաճառականից գնեց կտավների հավաքածու՝ հիմք դնելով աշխարհի խոշորագույն թանգարաններից մեկին։
  89. 1769 թ.Ուատի շոգեմեքենանՋեյմս Ուատն արտոնագրեց առանձին կոնդենսատորը, և շոգեմեքենան դարձավ շատ ավելի խնայողական՝ արդյունաբերական հեղափոխության շարժիչ ուժը։
  90. 1770 թ.Կուկը ափ է իջնում ԱվստրալիայումՋեյմս Կուկը ափ իջավ Բոտանի ծովածոցում և քարտեզագրեց Ավստրալիայի արևելյան ափը։
  91. 1771 թ.Առաջին տպարանը ՀայաստանումՍիմեոն Երևանցի կաթողիկոսը Էջմիածնում հիմնեց Հայաստանի առաջին տպարանը։
  92. 1773 թ.Ազգային կրթության հանձնաժողովըՍեյմը ստեղծեց մարմին, որը համարվում է Եվրոպայի առաջին կրթության նախարարությունը, և հոկտեմբերի 14-ը Լեհաստանում ուսուցչի օրն է։
  93. 1776 թ.ԱՄՆ Անկախության հռչակագիրըՀուլիսի 4-ին Ամերիկայի 13 բրիտանական գաղութներ իրենց հռչակեցին անկախ Միացյալ Նահանգներ։
  94. 1781 թ.Հերշելը հայտնաբերում է ՈւրանըԲաթ քաղաքում իր տան այգուց Ուիլյամ Հերշելը նկատեց նոր մոլորակ՝ աստղադիտակով հայտնաբերված առաջինը։
  95. 1783 թ.Մարդկանց առաջին թռիչքը օդապարիկովՄոնգոլֆիե եղբայրների տաք օդով օդապարիկը երկու մարդու բարձրացրեց Փարիզի վրա, և մարդն առաջին անգամ պոկվեց երկրից։
  96. 1787 թ.ԱՄՆ Սահմանադրության ստորագրումըՖիլադելֆիայում ստորագրվեց սահմանադրությունը, որն աշխարհում գործող ամենահին սահմանադրություններից է։
  97. 1788 թ.Սիդնեյի հիմնադրումըԲրիտանական «Առաջին նավատորմը» վերաբնակիչներ բերեց, և գաղութի հիմնադրման օրը՝ հունվարի 26-ը, այժմ Ավստրալիայի օրն է։
  98. 1789 թ.Բաստիլի գրավումըՀուլիսի 14-ին փարիզեցիները գրավեցին բերդ-բանտը, և սկսվեց Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը, իսկ այդ օրն այժմ Ֆրանսիայի ազգային տոնն է։
  99. 1791 թ.Մոցարտի «Կախարդական սրինգի» պրեմիերանՎոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի վերջին օպերաներից մեկը Վիեննայում հնչեց նրա մահից մոտ երկու ամիս առաջ։
  100. 1791 թ.Լեհաստանի մայիսի 3-ի սահմանադրությունըԼեհ-լիտվական Ռեչ Պոսպոլիտան ընդունեց Եվրոպայի առաջին ժամանակակից գրավոր սահմանադրությունը։
  101. 1793 թ.Լուվրը դառնում է թանգարանՀեղափոխության տարիներին Փարիզի թագավորական պալատը հանրության առաջ բացվեց որպես արվեստի թանգարան։
  102. 1794 թ.Առաջին հայերեն պարբերականը՝ «Ազդարար»Հարություն Շմավոնյան քահանան Մադրասում սկսեց հրատարակել «Ազդարար» ամսագիրը՝ առաջին հայերեն պարբերականը։
  103. 1796 թ.Առաջին պատվաստումը ծաղկի դեմԷդվարդ Ջենները մի տղայի պատվաստեց կովի ծաղիկ՝ պաշտպանելով նրան բնական ծաղկից, և այդպես ծնվեց պատվաստումը։
  104. 1798 թ.Բուրգերի ճակատամարտըՆապոլեոն Բոնապարտի բանակը ջախջախեց մամլուքներին, իսկ զորքի հետ Եգիպտոս եկան նաև երկիրն ուսումնասիրող գիտնականներ։
  105. 1799 թ.Ռոզետյան քարի հայտնաբերումըՖրանսիացի զինվորները Նեղոսի դելտայում գտան մի քար, որի վրա նույն տեքստը գրված էր երեք գրով, և այն դարձավ հիերոգլիֆների բանալին։
  106. 1800 թ.Վոլտան ստեղծում է էլեկտրական մարտկոցըԱլեսանդրո Վոլտան մետաղական սկավառակներից հավաքեց «Վոլտայի սյունը»՝ հաստատուն հոսանքի առաջին աղբյուրը։
  107. 1803 թ.Լուիզիանայի գնումըԱՄՆ-ը Ֆրանսիայից գնեց Միսիսիպիից արևմուտք ընկած հսկայական տարածք և գրեթե կրկնապատկեց իր մակերեսը։
  108. 1804 թ.Հայիթիի անկախությունըՍտրուկների ապստամբությունից հետո Հայիթին դարձավ Լատինական Ամերիկայի առաջին անկախ երկիրը և նախկին ստրուկների հիմնած առաջին պետությունը։
  109. 1804 թ.Լյուիսի և Քլարկի արշավախումբըԱմերիկացիները Սենթ Լուիսի մերձակայքից ճանապարհ ընկան մայրցամաքով մեկ և մոտ մեկուկես տարի անց հասան Խաղաղ օվկիանոս։
  110. 1804 թ.Նապոլեոնի թագադրումըՓարիզի Աստվածամոր տաճարում Նապոլեոն Բոնապարտն ինքն իր գլխին դրեց կայսերական թագը։
  111. 1805 թ.Տրաֆալգարի ճակատամարտըԾովակալ Նելսոնի բրիտանական նավատորմը ջախջախեց ֆրանս-իսպանական նավատորմը, սակայն Նելսոնն ինքը զոհվեց մարտում։
  112. 1807 թ.Ֆուլտոնի շոգենավըՌոբերտ Ֆուլտոնի շոգենավը Հադսոն գետով Նյու Յորքից հասավ Օլբանի, և սկսվեց շոգենավային կանոնավոր երթևեկությունը։
  113. 1810 թ.Առաջին ՕկտոբերֆեստըՄյունխենում նշվեց թագաժառանգ Լյուդվիգի և արքայադուստր Թերեզայի հարսանիքը, և մարգագետնի տոնը դարձավ ամենամյա։
  114. 1810 թ.«Դոլորեսի կոչը»Միգել Իդալգո քահանան մեքսիկացիներին կոչ արեց ապստամբել իսպանական տիրապետության դեմ, և սեպտեմբերի 16-ը Անկախության օրն է։
  115. 1812 թ.Գրիմ եղբայրների հեքիաթների առաջին հատորըՅակոբ և Վիլհելմ Գրիմները հրատարակեցին ժողովրդական հեքիաթների առաջին հատորը, որում տեղ էին գտել «Մոխրոտը» և «Ձյունանուշը»։
  116. 1812 թ.Նապոլեոնի արշավանքը ՌուսաստանՄեծ բանակը Բորոդինոյի ճակատամարտից հետո հասավ Մոսկվա, սակայն նահանջի ժամանակ գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացավ։
  117. 1812 թ.Կադիսի սահմանադրությունըՄարտի 19-ին ընդունվեց իր ժամանակի Եվրոպայի ամենաազատական սահմանադրություններից մեկը, որն իսպանացիները կոչեցին «Լա Պեպա»։
  118. 1813 թ.Լույս է տեսնում «Հպարտություն և նախապաշարմունք» վեպըՋեյն Օսթինի վեպը Էլիզաբեթ Բենեթի և միստր Դարսիի մասին լույս տեսավ առանց հեղինակի անվան։
  119. 1815 թ.Վաթերլոոյի ճակատամարտըՎելինգթոնի և Բլյուխերի զորքերը վերջնականապես ջախջախեցին Նապոլեոնին, որին աքսորեցին Սուրբ Հեղինե կղզի։
  120. 1815 թ.Վիեննայի կոնգրեսըԵվրոպայի միապետներն ու դիվանագետները ստորագրեցին եզրափակիչ ակտը և Նապոլեոնից հետո վերաբաժանեցին մայրցամաքը։
  121. 1815 թ.Լազարյան ճեմարանի հիմնադրումըԼազարյանների ընտանիքը Մոսկվայում հիմնեց հայկական դպրոց, որը դարձավ արևելագիտության կենտրոն։
  122. 1816 թ.Արգենտինայի անկախությունըՀուլիսի 9-ին Տուկումանի կոնգրեսը հռչակեց Հարավային Ամերիկայի Միացյալ նահանգների անկախությունն Իսպանիայից։
  123. 1819 թ.Ժամանակակից Սինգապուրի հիմնադրումըԲրիտանացի Սթեմֆորդ Ռաֆլսը կղզում հիմնեց առևտրային նավահանգիստ, որը դարձավ աշխարհի խոշորագույններից մեկը։
  124. 1819 թ.Պրադո թանգարանի բացումըՄադրիդում բացվեց թագավորական հավաքածուի թանգարանը, որն այսօր աշխարհի խոշորագույն պատկերասրահներից է։
  125. 1820 թ.Անտարկտիդայի հայտնագործումըԱնտարկտիդան առաջին անգամ տեսան Բելինգսհաուզենի և Լազարևի ռուսական արշավախումբը և Բրանսֆիլդի բրիտանացի նավաստիները։
  126. 1821 թ.Հունաստանի անկախության պատերազմի սկիզբըՀույներն ապստամբեցին Օսմանյան կայսրության դեմ, և մարտի 25-ը նշվում է որպես Հունաստանի անկախության օր։
  127. 1821 թ.Մեքսիկայի անկախությունը11 տարվա պայքարից հետո Երեք երաշխիքների բանակը մտավ Մեխիկո, և իսպանական տիրապետությունն ավարտվեց։
  128. 1822 թ.Բրազիլիայի անկախությունըՊորտուգալացի արքայազն Պեդրուն հռչակեց Բրազիլիայի անկախությունը և դարձավ նրա առաջին կայսրը։
  129. 1822 թ.Շամպոլիոնը վերծանում է հիերոգլիֆներըԺան-Ֆրանսուա Շամպոլիոնը Փարիզում հայտարարեց, որ բացահայտել է եգիպտական գրի սկզբունքը, և հիմք դրեց եգիպտագիտությանը։
  130. 1824 թ.Բեթհովենի Իններորդ սիմֆոնիայի պրեմիերանԱրդեն խուլ Լյուդվիգ վան Բեթհովենը Վիեննայում ներկայացրեց սիմֆոնիան, որի «Ուրախության օդն» այժմ Եվրոպայի օրհներգն է։
  131. 1824 թ.Մեքսիկան դառնում է դաշնային հանրապետությունՆոր սահմանադրությամբ հռչակվեց դաշնային հանրապետություն, և առաջին նախագահ դարձավ Գուադալուպե Վիկտորիան։
  132. 1824 թ.Ներսիսյան դպրոցի հիմնադրումըՆերսես Աշտարակեցի արքեպիսկոպոսը Թիֆլիսում հիմնեց դպրոց, որտեղ սովորել են բազմաթիվ հայ գրողներ և հասարակական գործիչներ։
  133. 1825 թ.Առաջին հանրային երկաթուղինՍթոքթոնի և Դարլինգթոնի միջև ընթացավ Ջորջ Սթիվենսոնի «Լոկոմոշն» շոգեքարշը՝ առաջին հանրային շոգեքարշային երկաթուղով։
  134. 1827 թ.Երևանի բերդի գրավումըՌուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում ռուսական զորքերը գրավեցին Երևանի բերդը։
  135. 1828 թ.Հայկական մարզի ստեղծումըԹուրքմենչայի պայմանագրից հետո Ռուսաստանին միացված Արևելյան Հայաստանի հողերում ստեղծվեց Հայկական մարզը։
  136. 1829 թ.Մասիսի առաջին վերելքըՖրիդրիխ Պարրոտը և Խաչատուր Աբովյանը կատարեցին Մասիսի (Արարատի) գագաթի առաջին հավաստի վերելքը։
  137. 1831 թ.Ֆարադեյը հայտնաբերում է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիանՄայքլ Ֆարադեյը ցույց տվեց, որ շարժվող մագնիսը հոսանք է առաջացնում, և այդ սկզբունքով են աշխատում էլեկտրակայանները։
  138. 1831 թ.Լույս է տեսնում «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը»Վիկտոր Հյուգոյի վեպը Քվազիմոդոյի և Էսմերալդայի մասին փարիզեցիների մեջ արթնացրեց սերը հին տաճարի հանդեպ։
  139. 1834 թ.Աթենքը դառնում է մայրաքաղաքՕտտոն թագավորը մայրաքաղաքը Նավպլիոնից տեղափոխեց Աթենք, որն այն ժամանակ փոքր, բայց իր հնությամբ փառավոր քաղաք էր։
  140. 1835 թ.Անդերսենի առաջին հեքիաթներըՀանս Քրիստիան Անդերսենը հրատարակեց հեքիաթների իր առաջին ժողովածուն, որում էր նաև «Արքայադուստրը ոլոռի հատիկի վրա»։
  141. 1835 թ.Գերմանիայի առաջին երկաթուղին«Ադլեր» շոգեքարշն առաջին գնացքը տարավ Նյուրնբերգի և Ֆյուրտի միջև՝ մոտ վեց կիլոմետր։
  142. 1837 թ.Աթենքի համալսարանի հիմնադրումըՆոր Հունաստանի առաջին համալսարանը բացվեց Պլակա հին թաղամասում՝ ճարտարապետ Ստամատիոս Կլեանթիսի տանը։
  143. 1839 թ.Լուսանկարչության ծնունդըՖրանսիայում ներկայացվեց Լուի Դագերի դագերոտիպը՝ լուսանկարելու առաջին գործնական եղանակը։
  144. 1840 թ.Առաջին փոստային նամականիշըՄեծ Բրիտանիայում թողարկվեց «Սև պենի» նամականիշը՝ Վիկտորիա թագուհու դիմապատկերով։
  145. 1841 թ.Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպըԽաչատուր Աբովյանը գրեց «Վերք Հայաստանի» վեպը՝ աշխարհաբար հայերենով առաջին վեպը։
  146. 1844 թ.Մորզեի առաջին հեռագիրըՍեմյուել Մորզեն Վաշինգտոնից Բալթիմոր ուղարկեց իր հայտնի հեռագիրը, և սկսվեց հեռագրի դարաշրջանը։
  147. 1848 թ.Կալիֆոռնիայի ոսկու տենդի սկիզբըՍաթերի սղոցարանում ոսկի գտնվեց, և Կալիֆոռնիա լցվեցին հարյուր հազարավոր բախտախնդիրներ ամբողջ աշխարհից։
  148. 1848 թ.Լույս է տեսնում «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը»Կարլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը Լոնդոնում հրատարակեցին մի գրքույկ, որն ազդեց ամբողջ XX դարի քաղաքականության վրա։
  149. 1848 թ.Ազգերի գարունըՀեղափոխությունների ալիքը տարածվեց Ֆրանսիայում, գերմանական երկրներում, Ավստրիական կայսրությունում, Իտալիայում և Եվրոպայի այլ մասերում։
  150. 1850 թ.Այվազովսկու «Իններորդ ալիքը»Հովհաննես Այվազովսկին նկարեց «Իններորդ ալիքը»՝ աշխարհի ամենահայտնի ծովանկարներից մեկը։
  151. 1851 թ.Թբիլիսիի օպերային թատրոնի բացումըԹատրոնը բացվեց ապրիլին դիմակահանդեսով, իսկ առաջին օպերային թատերաշրջանը սկսվեց աշնանը՝ Դոնիցետիի «Լուչիա դի Լամերմուր» օպերայով։
  152. 1851 թ.Համաշխարհային ցուցահանդեսը Բյուրեղապակե պալատումԼոնդոնում անցկացվեց առաջին համաշխարհային ցուցահանդեսը, որի ապակուց ու թուջից տաղավարը զարմացնում էր ժամանակակիցներին։
  153. 1853 թ.Հնդկաստանի առաջին ուղևորատար գնացքը14 վագոնով գնացքը Բոմբեյից Թանե անցավ 34 կմ, և այդպես սկսվեց աշխարհի ամենամեծ երկաթուղային ցանցերից մեկը։
  154. 1853 թ.Կոմոդոր Փերիի «սև նավերը»Ամերիկյան էսկադրան մտավ Էդոյի ծոց և պահանջեց, որ Ճապոնիան բացվի առևտրի համար։
  155. 1855 թ.Լիվինգսթոնը տեսնում է Վիկտորիա ջրվեժըՇոտլանդացի ճանապարհորդն առաջին եվրոպացին էր, որ տեսավ Զամբեզի գետի ջրվեժը, և այն անվանեց թագուհու պատվին։
  156. 1859 թ.Բիգ Բենը սկսում է զարկելԳործարկվեց Վեստմինստերյան պալատի աշտարակի ժամացույցը, իսկ Բիգ Բեն է կոչվում նրա գլխավոր զանգը։
  157. 1859 թ.Լույս է տեսնում Դարվինի «Տեսակների ծագումը»Չարլզ Դարվինը բացատրեց, թե ինչպես են կենդանի էակները փոխվում բնական ընտրության շնորհիվ։
  158. 1860 թ.Գարիբալդիի «Հազարի արշավանքը»Ջուզեպպե Գարիբալդին հազար կամավորով ափ իջավ Սիցիլիայում և օգնեց Հարավային Իտալիան միացնել միասնական թագավորությանը։
  159. 1861 թ.Ճորտատիրության վերացումը ՌուսաստանումԱլեքսանդր II-ի մանիֆեստն ազատեց ավելի քան 20 միլիոն ճորտ գյուղացու։
  160. 1861 թ.ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմի սկիզբըՀարավի զորքերը գնդակոծեցին Սամթեր ամրոցը, և սկսվեց Հյուսիսի ու Հարավի պատերազմը, որը տևեց չորս տարի։
  161. 1861 թ.Իտալիայի թագավորության հռչակումըԳարիբալդիի արշավանքներից և Սարդինիայի պատերազմներից հետո Իտալիայի մեծ մասը միավորվեց Վիկտոր Էմանուել II-ի իշխանության ներքո։
  162. 1862 թ.Պուեբլայի ճակատամարտըՄայիսի 5-ին մեքսիկացիները ջախջախեցին ֆրանսիական բանակը, և այստեղից է ծագում «Սինկո դե Մայո» տոնը։
  163. 1863 թ.Հայոց ազգային սահմանադրությունըՕսմանյան կառավարությունը հաստատեց կանոնադրություն, որով հայերն իրենք էին տնօրինում եկեղեցական, կրթական և համայնքային գործերը։
  164. 1863 թ.Ստրուկների ազատագրման հռչակագիրըԱբրահամ Լինքոլնն ազատ հռչակեց ապստամբած հարավային նահանգների ստրուկներին։
  165. 1863 թ.Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիայի հիմնադրումըԼոնդոնյան պանդոկում հավաքված ակումբները համաձայնեցին միասնական կանոնների շուրջ՝ ֆուտբոլը տարանջատելով ռեգբիից։
  166. 1863 թ.Աշխարհի առաջին մետրոն ԼոնդոնումՄոտ 6 կմ երկարությամբ ստորգետնյա գիծը միացրեց Լոնդոնի Փադինգթոնն ու Ֆարինգդոնը, իսկ գնացքները քարշում էին շոգեքարշերը։
  167. 1863 թ.Կարմիր Խաչի հիմնադրումըԺնևում Անրի Դյունանի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց վիրավորներին օգնող կոմիտե՝ ապագա Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն։
  168. 1865 թ.Լույս է տեսնում «Ալիսան Հրաշքների աշխարհում»Օքսֆորդցի մաթեմատիկոս Չարլզ Դոջսոնը Լուիս Քերոլ կեղծանվամբ այս հեքիաթը հորինեց փոքրիկ Ալիս Լիդելի համար։
  169. 1865 թ.Աբրահամ Լինքոլնի սպանությունըՀարավի գլխավոր բանակի հանձնվելուց մի քանի օր անց նախագահը կրակոցից սպանվեց Վաշինգտոնի մի թատրոնում։
  170. 1865 թ.Մենդելը բացահայտում է ժառանգականության օրենքներըԲռնոյում վանական Գրեգոր Մենդելը ներկայացրեց ոլոռի հետ իր փորձերը, սակայն դրանց արժեքը գնահատվեց միայն 35 տարի անց։
  171. 1866 թ.Լույս է տեսնում «Ոճիր և պատիժը»Ֆյոդոր Դոստոևսկու վեպը ուսանող Ռասկոլնիկովի մասին տպագրվում էր «Ռուսսկի վեստնիկ» ամսագրում։
  172. 1867 թ.Ալյասկայի վաճառքըՌուսաստանը Ալյասկան վաճառեց Միացյալ Նահանգներին 7,2 միլիոն դոլարով՝ մոտ երկու ցենտ մեկ ակրի համար։
  173. 1867 թ.Կանադական կոնֆեդերացիայի ստեղծումըԵրեք բրիտանական գաղութ միավորվեցին չորս նահանգից բաղկացած Կանադա դոմինիոնում, և հուլիսի 1-ն այժմ երկրի ազգային տոնն է։
  174. 1867 թ.Լիստերը ներմուծում է հականեխումըՎիրաբույժ Ջոզեֆ Լիստերը սկսեց վերքերն ու գործիքները մշակել կարբոլաթթվով, և վիրահատություններից հետո մահերը կտրուկ պակասեցին։
  175. 1867 թ.Նոբելը հայտնագործում է դինամիտըԱլֆրեդ Նոբելն արտոնագրեց դինամիտը, իսկ հետագայում նրա կարողությունը հիմք դարձավ Նոբելյան մրցանակների համար։
  176. 1868 թ.Առաջին հայկական օպերան՝ «Արշակ Երկրորդ»Տիգրան Չուխաջյանը Կոստանդնուպոլսում ավարտեց «Արշակ Երկրորդ» օպերան՝ առաջին հայկական օպերան։
  177. 1868 թ.Մեյձիի վերականգնումըԻշխանությունը վերադարձավ կայսրին, և մի քանի տասնամյակում Ճապոնիան դարձավ ժամանակակից արդյունաբերական տերություն։
  178. 1869 թ.Մենդելեևի պարբերական աղյուսակըԴմիտրի Մենդելեևը քիմիական տարրերը դասավորեց աղյուսակում և կանխագուշակեց դեռևս չհայտնաբերվածները։
  179. 1869 թ.Սուեզի ջրանցքի բացումըՋրանցքը միացրեց Միջերկրական և Կարմիր ծովերը, և Եվրոպայից Ասիա գնացող նավերն այլևս կարիք չունեին շրջանցելու Աֆրիկան։
  180. 1869 թ.ԱՄՆ առաջին անդրմայրցամաքային երկաթուղինՅուտայի Պրոմոնտորի վայրում խփվեց «ոսկե մեխը», և միացան երկրի արևելքից ու արևմուտքից եկող գծերը։
  181. 1869 թ.«Պատերազմ և խաղաղություն» վեպն ամբողջությամբ լույս է տեսնումԼույս տեսավ Լև Տոլստոյի էպոպեայի վերջին հատորը՝ Նապոլեոնի դեմ պատերազմի և ռուսական ընտանիքների ճակատագրերի մասին։
  182. 1871 թ.Գերմանիայի միավորումըԳերմանական պետությունները միավորվեցին կայսրության մեջ՝ Պրուսիայի թագավոր Վիլհելմ I-ի գլխավորությամբ, և մայրաքաղաք դարձավ Բեռլինը։
  183. 1871 թ.«Պեպո» կատակերգության առաջին բեմադրությունըԹիֆլիսում առաջին անգամ բեմադրվեց Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո» կատակերգությունը՝ աղքատ ձկնորսի մասին։
  184. 1871 թ.Շլիմանը սկսում է Տրոյայի պեղումներըՀայնրիխ Շլիմանը լայնածավալ պեղումներ սկսեց Հիսարլըք բլրի վրա՝ որոնելով Հոմերոսի պոեմների Տրոյան։
  185. 1871 թ.Սթենլին գտնում է ԼիվինգսթոնինՏանգանիկա լճի ափին՝ Ուջիջիում, լրագրող Հենրի Սթենլին գտավ անհետացած ճանապարհորդին, և նրանց հանդիպումը լեգենդ դարձավ։
  186. 1872 թ.Առաջին միջազգային ֆուտբոլային խաղըՇոտլանդիայի և Անգլիայի հավաքականները Գլազգոյում խաղացին 0:0 հաշվով ոչ-ոքի։
  187. 1872 թ.Ճապոնիայի առաջին երկաթուղինԳնացքները սկսեցին երթևեկել Տոկիոյի Սիմբասի կայարանի և Յոկոհամայի միջև, և հոկտեմբերի 14-ը Ճապոնիայում երկաթուղու օրն է։
  188. 1872 թ.«Մշակ» թերթի հիմնադրումըԳրիգոր Արծրունին Թիֆլիսում սկսեց հրատարակել «Մշակ» թերթը՝ ամենաազդեցիկ հայկական թերթերից մեկը։
  189. 1872 թ.Յելոուսթոունը՝ առաջին ազգային պարկըԱՄՆ Կոնգրեսը գեյզերներով հայտնի Յելոուսթոունը հռչակեց աշխարհի առաջին ազգային պարկը։
  190. 1873 թ.«Սասնա ծռեր» էպոսի առաջին գրառումըԳարեգին Սրվանձտյանցն առաջին անգամ գրի առավ «Սասնա ծռեր» էպոսը ժողովրդական ասացողից։
  191. 1874 թ.Իմպրեսիոնիստների առաջին ցուցահանդեսըՄոնեն, Ռենուարը, Դեգան և ուրիշներ իրենց կտավները ցուցադրեցին Փարիզում, իսկ Մոնեի «Տպավորություն, ծագող արև» կտավն անուն տվեց ուղղությանը։
  192. 1874 թ.Գևորգյան ճեմարանի բացումըԷջմիածնում բացվեց Գևորգյան ճեմարանը, որտեղ սովորել են Կոմիտասը և բազմաթիվ հայ գիտնականներ։
  193. 1876 թ.Բելը հայտնագործում է հեռախոսըԱլեքսանդր Գրեհեմ Բելը հեռախոսի արտոնագիր ստացավ և շուտով լսափողով կանչեց օգնականին՝ «Միստր Ուոթսոն, եկեք այստեղ»։
  194. 1877 թ.Էդիսոնը հայտնագործում է ֆոնոգրաֆըԹոմաս Էդիսոնն իր սարքով առաջինը ձայնագրեց «Մերին գառնուկ ուներ» մանկական երգը՝ սեփական կատարմամբ։
  195. 1877 թ.Առաջին Ուիմբլդոնյան մրցաշարըԱշխարհի ամենահին թենիսային մրցաշարը սկսվեց միայն տղամարդկանց մենախաղով, և հաղթեց Սփենսեր Գորը։
  196. 1877 թ.«Կարապի լիճ» բալետի պրեմիերանՊյոտր Չայկովսկու բալետն առաջին անգամ բեմադրվեց Մոսկվայի Մեծ թատրոնում և սկզբում հաջողություն չունեցավ։
  197. 1879 թ.Էդիսոնի շիկացման լամպըԹոմաս Էդիսոնը ցուցադրեց ածխային թելով լամպ, որը վառվում էր երկար ժամեր, և էլեկտրական լույսը դարձավ գործնական։
  198. 1880 թ.Րաֆֆու «Խենթը» վեպըԹիֆլիսի «Մշակ» թերթը սկսեց տպագրել Րաֆֆու «Խենթը» վեպը։
  199. 1881 թ.Ֆրանսիացիները սկսում են Պանամայի ջրանցքի շինարարությունըՍուեզի ջրանցքը կառուցած Ֆերդինանդ դը Լեսեպսի ընկերությունը ձեռնամուխ եղավ շինարարությանը, բայց ձախողվեց, և ջրանցքն ավարտեց ԱՄՆ-ը 1914 թվականին։
  200. 1882 թ.Կոխը հայտնաբերում է տուբերկուլոզի հարուցիչըՌոբերտ Կոխը հայտնաբերեց տուբերկուլոզ առաջացնող բակտերիան, և մարտի 24-ն այժմ տուբերկուլոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է։
  201. 1882 թ.Սագրադա Ֆամիլիայի շինարարության սկիզբըԲարսելոնայում հիմնարկվեց տաճարը, որի շինարարությունը շուտով գլխավորեց Անտոնի Գաուդին, և աշխատանքները ձգվել են ավելի քան մեկ դար։
  202. 1883 թ.Բրուքլինյան կամրջի բացումըԿամուրջը միացրեց Մանհեթենն ու Բրուքլինը և որոշ ժամանակ աշխարհի ամենաերկար կախովի կամուրջն էր։
  203. 1883 թ.Կրակատաու հրաբխի ժայթքումըՃավայի և Սումատրայի միջև գտնվող հրաբխի պայթյունը լսվեց հազարավոր կիլոմետրեր հեռու, իսկ մոխիրը ներկեց մայրամուտներն ամբողջ աշխարհում։
  204. 1885 թ.Պաստերի պատվաստանյութը կատաղության դեմԼուի Պաստերն առաջին անգամ կատաղության դեմ պատվաստանյութը ներարկեց մարդու՝ շան կծած մի տղայի, և նա ողջ մնաց։
  205. 1886 թ.Բենցի առաջին ավտոմոբիլըԿառլ Բենցն արտոնագրեց բենզինային շարժիչով իր եռանիվ «շարժիչավոր սայլը», որը համարվում է առաջին իսկական ավտոմոբիլը։
  206. 1886 թ.Ազատության արձանի բացումըՖրանսիայի նվերը՝ ԱՄՆ անկախության 100-ամյակի առթիվ, տեղադրվեց Նյու Յորքի նավահանգստի մուտքի մոտ։
  207. 1887 թ.Էսպերանտոյի ծնունդըՎարշավացի ակնաբույժ Լյուդվիկ Զամենհոֆը հրատարակեց իր ստեղծած միջազգային լեզվի՝ էսպերանտոյի դասագիրքը։
  208. 1887 թ.Երևանի առաջին կոնյակի գործարանըՎաճառական Ներսես Թաիրյանցը Երևանում հիմնեց կոնյակի գործարան, որը հետագայում գնեց Շուստովների ընկերությունը։
  209. 1888 թ.Ստրկության վերացումը ԲրազիլիայումԱրքայադուստր Իզաբելի «Ոսկե օրենքով» Բրազիլիան դարձավ Ամերիկայի վերջին երկիրը, որ վերացրեց ստրկությունը։
  210. 1889 թ.Էյֆելյան աշտարակի բացումըԳուստավ Էյֆելի աշտարակը կառուցվեց Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսի համար, և այն ժամանակ շատերն այն համարում էին ժամանակավոր ու տգեղ։
  211. 1889 թ.Մեյձիի սահմանադրությունըՃապոնիան ստացավ իր առաջին սահմանադրությունը և ընտրովի խորհրդարան։
  212. 1889 թ.Վան Գոգը նկարում է «Աստղազարդ գիշերը»Վինսենթ վան Գոգը նկարեց Սեն Ռեմի դը Պրովանսի հիվանդանոցի իր պատուհանից երևացող տեսարանը։
  213. 1891 թ.Բասկետբոլի ծնունդըՍփրինգֆիլդում ուսուցիչ Ջեյմս Նեյսմիթը մարզադահլիճի պատշգամբից կախեց դեղձի երկու զամբյուղ։
  214. 1891 թ.Անդրսիբիրյան երկաթուղու շինարարության սկիզբըՎլադիվոստոկում սկսվեց աշխարհի ամենաերկար երկաթուղու շինարարությունը, որը Մոսկվայից մինչև Խաղաղ օվկիանոս ձգվում է ավելի քան 9000 կմ։
  215. 1892 թ.Անիի պեղումների սկիզբըԱրևելագետ Նիկողայոս Մառը սկսեց միջնադարյան հայկական մայրաքաղաք Անիի համակարգված պեղումները։
  216. 1892 թ.«Անուշ» պոեմի հրատարակումըՀովհաննես Թումանյանի «Անուշ» պոեմը՝ սիրո պատմություն Լոռվա լեռներում, առաջին անգամ լույս տեսավ Մոսկվայում՝ նրա ժողովածուում։
  217. 1893 թ.Կորնթոսի ջրանցքի բացումը6,4 կմ երկարությամբ ջրանցքը կտրեց պարանոցը և Պելոպոնեսը բաժանեց մայրցամաքից, իսկ դրա մասին երազում էին դեռևս հին ժամանակներում։
  218. 1893 թ.Մունկը ստեղծում է «Ճիչը»Նորվեգացի Էդվարդ Մունկը ստեղծեց պատկեր, որը դարձավ տագնապի խորհրդանիշ, և կտավն ունի մի քանի տարբերակ։
  219. 1893 թ.Նոր Զելանդիայի կանայք ստանում են ընտրելու իրավունքՆոր Զելանդիան ինքնակառավարվող երկրներից առաջինը կանանց իրավունք տվեց քվեարկելու խորհրդարանական ընտրություններում։
  220. 1894 թ.Թաուեր կամրջի բացումըԹեմզայի վրայի բացվող կամուրջը բաց է թողնում մեծ նավերը և դարձել է Լոնդոնի խորհրդանիշներից մեկը։
  221. 1895 թ.Մարկոնիի առաջին ռադիոփորձերըԲոլոնիայի մոտ՝ հոր կալվածքում, Գուլիելմո Մարկոնին ռադիոազդանշան փոխանցեց ավելի քան երկու կիլոմետր հեռավորության վրա։
  222. 1895 թ.Լյումիեր եղբայրների առաջին կինոցուցադրությունըԴեկտեմբերի 28-ին Փարիզի մի սրճարանում Լյումիեր եղբայրները ֆիլմեր ցուցադրեցին վճարովի հանդիսատեսին, և այդ օրը համարվում է կինոյի ծննդյան օր։
  223. 1895 թ.Ռենտգենը հայտնաբերում է ռենտգենյան ճառագայթներըՎիլհելմ Ռենտգենը հայտնաբերեց մարմնի միջով անցնող անտեսանելի ճառագայթներ, և առաջին նկարներից մեկում երևում է նրա կնոջ ձեռքը։
  224. 1896 թ.Ադուայի ճակատամարտըՄենելիք II կայսեր բանակը ջախջախեց իտալացիներին, և Եթովպիան պահպանեց իր անկախությունը։
  225. 1896 թ.Առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերըՊիեռ դը Կուբերտենի վերածնած խաղերն անցկացվեցին Աթենքում, և առաջին չեմպիոնը դարձավ ամերիկացի Ջեյմս Քոնոլին։
  226. 1898 թ.Կյուրիները հայտնաբերում են ռադիումըՄարի և Պիեռ Կյուրիները հայտնաբերեցին երկու նոր ռադիոակտիվ տարր՝ Լեհաստանի պատվին անվանված պոլոնիումը և ռադիումը։
  227. 1899 թ.«Վերնատուն» գրական խմբակըԹումանյանի թիֆլիսյան բնակարանում սկսեց հավաքվել «Վերնատուն» խմբակը՝ Աղայան, Իսահակյան, Շանթ և ուրիշներ։
  228. 1900 թ.Կնոսոսի պեղումների սկիզբըԱրթուր Էվանսը Կրետեում սկսեց պեղել մինոսյան քաղաքակրթության պալատը, որը կապված է Մինոտավրոսի առասպելի հետ։
  229. 1901 թ.Ավստրալիական Միության ստեղծումըՀունվարի 1-ին վեց բրիտանական գաղութներ միավորվեցին Ավստրալիական Միության մեջ։
  230. 1901 թ.Առաջին Նոբելյան մրցանակներըԱլֆրեդ Նոբելի կտակով հանձնվեցին առաջին մրցանակները, և ֆիզիկայի մրցանակը ստացավ Վիլհելմ Ռենտգենը։
  231. 1901 թ.Առաջին ռադիոազդանշանը Ատլանտյան օվկիանոսովԳուլիելմո Մարկոնին Նյուֆաունդլենդում ընդունեց Անգլիայից ուղարկված ազդանշանը՝ Մորզեի այբուբենով S տառը։
  232. 1902 թ.Կահիրեի Եգիպտական թանգարանի բացումըԹահրիր հրապարակի թանգարանում պահվում է հին եգիպտական արվեստի աշխարհի խոշորագույն հավաքածուներից մեկը։
  233. 1903 թ.Առաջին «Տուր դը Ֆրանսը»Ֆրանսիայով մեկ վեց փուլից բաղկացած առաջին հեծանվավազքում հաղթեց Մորիս Գարենը։
  234. 1903 թ.Ռայթ եղբայրների առաջին թռիչքըԴեկտեմբերի 17-ին Ռայթ եղբայրների ինքնաթիռը 12 վայրկյան մնաց օդում՝ կատարելով շարժիչով առաջին կառավարվող թռիչքը։
  235. 1904 թ.ՖԻՖԱ-ի հիմնադրումըԵվրոպայի յոթ երկրների ֆուտբոլային միությունները Փարիզում հիմնեցին Ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիան։
  236. 1905 թ.Այնշտայնի հարաբերականության տեսությունըԲեռնի արտոնագրային գրասենյակի աշխատակից Ալբերտ Այնշտայնը հրապարակեց հարաբերականության հատուկ տեսությունը և E = mc² բանաձևը։
  237. 1906 թ.Կոմիտասի համերգը ՓարիզումԿոմիտասը փարիզյան հանդիսատեսին ներկայացրեց հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությունը և արժանացավ քննադատների բարձր գնահատականին։
  238. 1908 թ.Ֆորդի «Մոդել T» ավտոմեքենանՀենրի Ֆորդը թողարկեց պարզ ու մատչելի ավտոմեքենա, որը միլիոնավոր մարդկանց համար հասանելի դարձավ։
  239. 1908 թ.Տերյանի «Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածունԹիֆլիսում լույս տեսավ Վահան Տերյանի առաջին՝ «Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածուն, որը նրան միանգամից հռչակ բերեց։
  240. 1909 թ.Բլերիոն թռչում է Լա Մանշի վրայովՖրանսիացի Լուի Բլերիոն առաջինն ինքնաթիռով անցավ նեղուցը՝ Կալեի մոտից Դուվր հասնելով կես ժամից մի փոքր ավելի։
  241. 1909 թ.Իսահակյանի «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմըԱվետիք Իսահակյանը գրեց «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմը՝ մարդկանցից անապատ հեռացող արաբ բանաստեղծի մասին։
  242. 1910 թ.Մեքսիկական հեղափոխության սկիզբըՖրանսիսկո Մադերոն ապստամբության կոչ արեց Պորֆիրիո Դիասի դեմ, որը երկիրը կառավարում էր ավելի քան 30 տարի։
  243. 1911 թ.Ամունդսենը հասնում է Հարավային բևեռԴեկտեմբերի 14-ին Ռուալ Ամունդսենի նորվեգական արշավախումբը պատմության մեջ առաջինը հասավ Հարավային բևեռ։
  244. 1911 թ.Մայրաքաղաքը Դելի տեղափոխելու որոշումըԴելիի դարբարում հայտարարվեց, որ Բրիտանական Հնդկաստանի մայրաքաղաքը Կալկաթայից կտեղափոխվի Դելի։
  245. 1911 թ.Աշխարհն իմանում է Մաչու Պիկչուի մասինԱմերիկացի Հայրամ Բինգհեմն այցելեց Անդերում գտնվող ինկաների մոռացված քաղաքը և այն հայտնի դարձրեց ողջ աշխարհին։
  246. 1911 թ.Սինհայի հեղափոխությունըՈւչանի ապստամբությունը վերջ դրեց Չինաստանում ավելի քան երկու հազարամյա միապետությանը, և 1912 թվականի սկզբին հռչակվեց հանրապետություն։
  247. 1912 թ.«Անուշ» օպերայի առաջին ներկայացումըԱլեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի) առաջին անգամ բեմադրվեց Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերան՝ Թումանյանի պոեմի հիման վրա։
  248. 1912 թ.Սքոթը Հարավային բևեռումԲրիտանացի Ռոբերտ Սքոթը բևեռ հասավ Ամունդսենից մոտ մեկ ամիս անց և վերադարձի ճանապարհին զոհվեց ընկերների հետ։
  249. 1912 թ.«Տիտանիկի» խորտակումըԻր ժամանակի ամենամեծ մարդատար նավն առաջին իսկ նավարկության ժամանակ բախվեց այսբերգի, և զոհվեց ավելի քան 1500 մարդ։
  250. 1913 թ.Ֆորդի հավաքման հոսքագիծըՖորդի գործարանում գործարկվեց շարժվող հոսքագիծ, և ավտոմեքենայի հավաքումը մի քանի անգամ արագացավ։
  251. 1913 թ.Հնդկական առաջին գեղարվեստական ֆիլմըԴադասահեբ Փալկեն Բոմբեյում ցուցադրեց «Ռաջա Հարիշչանդրա» համր ֆիլմը, որով սկսվեց հնդկական կինոն։

Օրվա 5 հարց Որտե՞ղ է եղել Ժամանակագրություն

Դարաշրջաններ

Երկրների պատմություն

Սխալ կամ վիճելի փաստ նկատեցի՞ք։ Գրեք մեզ, և մենք կստուգենք ու կուղղենք՝ [email protected]